phân tích nhân vật anh thanh niên trong tác phẩm lặng lẽ sapa của nhà văn nguyễn thành long

 Nguyễn Thành Long bắt đầu sáng tác từ thời kì kháng chiến chống Pháp và nhanh chóng trở thành một cây bút tiêu biểu của nền văn xuôi cách mạng Việt Nam. Ông thành công ở truyện ngắn và kí. Những tác phẩm của Nguyễn Thành Long có lối viết vừa chân thực, giản dị, vừa giàu chất trữ tình, tập trung phản ánh vẻ đẹp của con người Việt Nam mới trong lao động và trong chiến đấu. Và anh thanh niên trong tác phẩm Lặng lẽ Sa Pa chính là chân dung tiểu biểu cho vẻ đẹp con người Việt Nam trong quá trình lao động, xây dựng cuộc sống mới.

   Tình huống truyện khá đơn giản, đó là cuộc gặp gỡ tình cờ, ngắn ngủi giữa ông họa sĩ, cô kĩ sư và anh thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh Yên Sơn, Sa Pa. Tạo tình huống ấy giúp tác giả giới thiệu nhân vật một cách thuận lợi, nhất là để nhân vật ấy hiện lên qua cái nhìn, ấn tượng của các nhân vật khác. Từ đó làm cho hình tượng của anh thanh niên trở nên khách quan, chân thực hơn.

   Anh thanh niên có hoàn cảnh sống và làm việc hết sức đặc biệt. Anh sống một mình trên đỉnh Yên Sơn, quanh năm mây phủ. Anh làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu, anh có nhiệm vụ đo mưa, đo nắng, dự báo thời tiết, để phục vụ chiến đấu và sản xuất. Hoàn cảnh sống cô đơn, khắc nghiệt chính là cơ hội để anh bộc lộ những phẩm chất đẹp đẽ, đáng quý của mình.
   Trước hết anh là người có suy nghĩ đúng đắn về công việc, quan niệm về cuộc sống và hạnh phúc. Với công việc anh luôn yêu quý, say mê, dù phải làm việc trên đỉnh nủi cao 2600m nhưng anh còn ước được làm ở nơi cao hơn ấy là đỉnh Phan-xi-păng, bởi với người làm khí tượng, ở càng cao điều kiện làm việc càng lí tưởng. Anh không cho công việc của mình là cô đơn bởi khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được. Bên cạnh đó anh hiểu sâu sắc ý nghĩa công việc của mình, dù gian khổ, phải đi ốp vào một hai giờ sáng nhưng nếu không có công việc anh sẽ buồn biết chừng nào. Lời bộc bạch của anh với mọi người thật đáng yêu mà cũng thật chân thành: Công việc của cháu gian khổ thế đấy, chứ cất nó đi cháu buồn chết mất. Đó cũng là lí tưởng sống cao đẹp của anh, được cống hiến hết mình cho đất nước, bởi vật anh luôn nghĩ mình sinh ra là ai, mình đẻ ở đâu, mình vì ai mà làm việc. Đây là những quan niệm đúng đắn, thể hiện lí tưởng sống cao đẹp, lành mạnh của anh thanh niên. Về hạnh phúc, đối với anh hạnh phúc là khi góp sức mình vào sự nghiệp chung của đất nước. Khi biết một lần phát hiện kịp thời đám mây đã giúp quân ta tiêu diệt được máy bay địch trên cầu Hàm Rồng, anh thấy mình vô cùng hạnh phúc. Đồng thời anh cũng có quan niệm hết sức lạc quan về cuộc sống: Một mình trên đỉnh Yên Sơn vời vợi không một bóng người nhưng anh luôn thấy “cuộc đời đẹp quá”, chưa bao giờ thấy cô đơn, buồn tẻ. Vì ở Sa Pa luôn có những người lao động thầm lặng phục vụ cho nhân dân, đất nước như anh. Ngoài ra, anh còn có một nguồn vui khác: niềm vui đọc sách, sách cũng chính là người bạn để anh tâm tình, trò chuyện.

   Không chỉ vậy anh còn là người có hành động đẹp, có trách nhiệm trong công việc được giao. Dù sống một mình trên đỉnh Yên Sơn, công việc không ai đốc thúc nhưng anh vẫn kiên trì, vượt qua mọi khắc nghiệt của hoàn cảnh để hoàn thành nhiệm vụ với tinh thần tự giác cao. Dù thời tiết khắc nghiệt, mùa đông giá rét anh đều đặn thức dậy thắp đèn đi “ốp” đúng giờ. Từ những công việc lặng lẽ, âm thầm đó anh đã đóng góp vào chiến thắng của quân dân miền Bắc.

   Ngoài ra anh còn có một phong cách sống đẹp, làm việc hết sức nghiêm túc, khoa học. Mặt khác anh còn là người cởi mở, chân thành, quý trọng mọi người. Anh gửi gói thuốc cho vợ bác lái xe, tặng trứng cho mọi người, hái hoa tặng cô kĩ sư. Tất cả cử chỉ đó đều là sự chân thành của anh đối với mọi người. Anh còn là người rất khiêm tốn, luôn cảm thấy công việc và sự đóng góp của mình còn quá nhỏ bé. Vì vậy, khi ông họa sĩ đề nghị vẽ chân dung, anh đã từ chối và giới thiệu cho ông họa sĩ những người mà anh cho là xứng đáng hơn.

   Bên cạnh đó ta cũng không thể quên nếp sống đẹp đẽ của anh thanh niên. Anh biết sắp xếp cuộc sống một cách gọn gàng, ngăn nắp. Căn nhà của anh tuy nhỏ bé đơn sơ nhưng luôn sạch sẽ, gọn gàng khác hẳn với suy nghĩ của ông họa sĩ. Ngoài ra anh còn chủ động tìm đến những thú vui lành mạnh để cân bằng đời sống tinh thần: trồng cây, đọc sách, nuôi gà. Anh thanh niên là hình ảnh tiêu biểu của thế hệ trẻ thời kháng chiến chống Mĩ. Đó là những con người lao động bình dị, lặng lẽ cống hiến cho đất nước.

   Để làm nổi bật chân dung của anh thanh niên tác phẩm được trần thuật ở ngôi thứ ba, điểm nhìn trần thuật chủ yếu là của nhân vật ông họa sĩ. Điểm nhìn như vậy khiến câu chuyện về nhân vật trở nên khách quan, chân thực, có cái nhìn nhiều chiều về nhân vật. Qua cách nhìn và cảm xúc của ông họa sĩ hình ảnh anh thanh niên hiện lên rõ nét và đáng mến hơn. Ngoài ra ngôn ngữ nhân vật giản dị, mộc mạc, chân thành cũng là điểm nhấn bộc lộ tính cách nhân vật và tạo nên sự thành công cho tác phẩm.

   Anh thanh niên là đại diện tiêu biểu cho thế hệ trẻ Việt Nam trong những năm 70 cuối thế kỉ XX. Vẻ đẹp của anh sẽ là tấm gương ngời sáng cho thế hệ sau học tập và noi theo về sự cống hiến thầm lặng cho đất nước.