Soạn bài Chuyện người con gái Nam Xương SGK Ngữ văn 9 tập 1 Chân trời sáng tạo

Chuẩn bị đọc

Trả lời Câu hỏi Chuẩn bị đọc trang 89 SGK Văn 9 Chân trời sáng tạo

Nêu một sô chi tiết kì ảo trong các truyện kể dân gian mà em đã đọc và cho biết yếu tố đó thường được sử dụng trong các trường hợp nào và với mục đích gì?

Phương pháp giải:

Lựa chọn các chi tiết kì ảo một cách hợp lí và đưa ra nhận xét

Lời giải chi tiết:

- Chi tiết kì ảo trong truyện kể dân gian:

+ Sự ra đời kì lạ của Thánh Gióng

+ Thạch Sanh có niêu cơm thần mà 18 nước ăn mãi không hết,

+ Phép thần thông biến hoá của Sơn Tinh và Thuỷ Tinh

- Các chi tiết kì ảo trên thường được sử dụng trong các câu chuyện dân gian nhằm mục đích thể hiện tâm tư và nguyện vọng của nhân dân hay là lí giải quan niệm về thế giới của người xưa.

Trải nghiệm cùng VB 1

Trả lời Câu hỏi 1 Trải nghiệm cùng VB trang 90 SGK Văn 9 Chân trời sáng tạo

Những từ ngữ nào trong đoạn này gợi lên đặc điểm, tính cách của Vũ Nương, Trương Sinh?

Phương pháp giải:

Xác định các từ ngữ trong đoạn có nói về đặt điểm, tính cách của nhân vật

Lời giải chi tiết:

Từ ngữ gợi lên đặc điểm, tính cách của Vũ Nương: “thuỳ mị, nết na”, “ tư dung tốt”, “dung hạnh”, “giữ gìn khuôn phép”

Từ ngữ gợi lên đặc điểm, tính cách của Trương Sinh: “đa nghi, không có học”

Trải nghiệm cùng VB 2

Trả lời Câu hỏi 2 Trải nghiệm cùng VB trang 91 SGK Văn 9 Chân trời sáng tạo

Câu nói này của bé Đản sẽ tác động thế nào đến Trương Sinh?

Phương pháp giải:

Sử dụng năng lực đọc hiểu để thực hiện 

Lời giải chi tiết:

Vốn dĩ là người đa nghi, lại không có học nên khi bé Đản nói: “Trước đây, thường có một người đàn ông, đêm nào cũng đến, mẹ Đản đi cũng đi, mẹ Đản ngồi cũng ngồi, nhưng chẳng bao giờ bế Đản cả”, Trương Sinh sẽ ghen mà không suy xét lại vấn đề, không có lòng tin với vợ và không phân biệt đúng sai, quy chụp lời con nhỏ là đúng mà vu oan cho vợ.

Trải nghiệm cùng VB 3

Trả lời Câu hỏi 3 Trải nghiệm cùng VB trang 92 SGK Văn 9 Chân trời sáng tạo

Đây là lời đối thoại hay độc thoại?

Phương pháp giải:

Áp dụng kiến thức của tiếng Việt

Lời giải chi tiết:

Lời của Vũ Nương là lời độc thoại bởi có người nói nhưng không có người nghe

Trải nghiệm cùng VB 4

Trả lời Câu hỏi 4 Trải nghiệm cùng VB trang 92 SGK Văn 9 Chân trời sáng tạo

Các câu nói của bé Đản ở đoạn trên có tác dụng gì trong việc thể hiện số phận của Vũ Nương?

Lời giải chi tiết:

- Lời nói thứ nhất của bé Đản: "Ô hay! Thế ra ông cũng là cha tôi ư? Ông lại biết nói, chứ không như cha tôi trước kia chỉ nín thin thít" →  Đây là lời nói ngây thơ của con trẻ, nói lên đúng suy nghĩ và nhận thức của bé Đản với Trương Sinh. Lời nói ngây thơ ấy đã vô tình làm bùng lên cơn ghen tuông đến mù quáng của Trương Sinh và đẩy Vũ Nương vào nỗi oan không thể hóa giải

- Lời nói thứ hai của bé Đản: "Cha Đản lại đến kia kìa", “Đây này” Là khởi nguồn để hóa giải nỗi oan cho Vũ Nương

=> Nhận xét: Cả hai lời nói của bé Đản đều góp phần làm nên giá trị của câu chuyện. Nếu như lời nói thứ nhất là nguồn cơn thắt nút câu chuyện thì lời nói thứ hai chính là khởi nguồn hóa giải mọi chuyện.

Trải nghiệm cùng VB 5

Trả lời Câu hỏi 5 Trải nghiệm cùng VB trang 94 SGK Văn 9 Chân trời sáng tạo

Chú ý sự thay đổi thái độ, tình cảm của Vũ Nương trong đoạn này.

Phương pháp giải:

Sử dụng năng lực đọc hiểu để thực hiện 

Lời giải chi tiết:

Nàng ứa nước mắt khóc xót xa cho thân mình, sau đó nàng đã quả quyết đổi giọng của mình để không muốn mang tiếng xấu xa quyết định trở về dương gian một chuyến rửa sạch nỗi oan ức

Trải nghiệm cùng VB 6

Trả lời Câu hỏi 6 Trải nghiệm cùng VB trang 95 SGK Văn 9 Chân trời sáng tạo

Em có nhận xét gì về cái kết của câu chuyện?

Phương pháp giải:

Nhận xét về cái kết

Lời giải chi tiết:

Kết thúc tưởng chừng như có hậu nhưng đằng sau lại mang kết cục không có hậu

Kết thúc truyện Chuyện người con gái Nam Xương dẫu có yếu tố kì ảo, Vũ Nương vẫn sống ở một thế giới khác, được minh oan nhưng hạnh phúc không trọn vẹn, đã thể hiện được tinh thần nhân đạo và khát vọng của con người về cuộc sống
Kết thúc của truyện tuy thỏa mãn ước mơ về công bằng ở đời: người tốt sẽ gặp được những điều tốt nhưng hiện thực thì không phải lúc nào cũng vậy và Vũ Nương không thể sống lại, thế giới ấy không có chỗ cho Vũ Nương bức ép nàng tự tử
=> Bi kịch vẫn còn đó trong cái kết của truyện, gợi cho chúng ta nhiều sự thương cảm, xót xa cho những người phụ nữ có phẩm chất tốt đẹp lại chịu nhiều bi kịch dưới chế độ phong kiến hà khắc.

Suy ngẫm và phản hồi 1

Trả lời Câu hỏi 1 Suy ngẫm và phản hồi trang 95 SGK Văn 9 Chân trời sáng tạo

Nêu nội dung bao quát của văn bản, liệt kê các sự kiện theo diễn biến câu chuyện và chi biết các sự kiện ấy được sắp xếp theo trật tự thời gian, không gian như thế nào.

Phương pháp giải:

Đọc toàn bộ văn bản và nêu các sự liên trong truyện

Lời giải chi tiết:

- Nội dung bao quát: Thói cả ghen của người chồng và số phận bất hạnh của nàng Vũ Thị Thiết.

- Tóm tắt chuỗi sự kiện:

(1) Trở thành chinh phụ (đoạn đầu):

(a) Lấy chồng: Vũ Thị Thiết lấy chồng - người “có tính đa nghi".

(b) Làm người chinh phụ: chồng đi chinh chiến, nàng một mình phụng dưỡng mẹ chồng già yếu và nuôi con nhỏ.

(2) Mắc oan (đoạn tiếp theo):

(c) Trở về: Trương Sinh trở về sau chinh chiến, mẹ chồng đã mất, đứa con đã lên ba.

(d) Ghen tuông và ruồng rẫy: Đản không nhận Trương là cha, lại nói về một người cha khác đêm đêm vẫn về gần gũi, thân thiết với hai mẹ con, Trương nổi cơn ghen, quy cho Vũ Thị ngoại tình, không cho thanh minh, hắt hủi và đuổi nàng đi.

(e) Tỏ lòng và quyên sinh: Vũ Thị chỉ còn biết tỏ lòng với trời đất và tìm cái chết trên bến Hoàng Giang.

(g) Sự hối lỗi muộn màng: Trương hiểu ra sự thật: người mà Đản gọi là cha chỉ là cái bóng trên tường, dưới ngọn đèn khuya, nhưng tất cả đã muộn.

(3) Giải oan (đoạn cuối):

(h) Ân nghĩa với Linh Phi: Phan Lang, người làng của Trương, được Linh Phi cứu sống, gặp Vũ Thị dưới thuỷ phủ của Linh. Phan Lang khuyên nàng về thăm chồng con, Vũ Thị nhờ Phan Lang nói với chàng Trương lập đàn đón nàng về.

(i) Lập đàn tràng giải oan: Trương Sinh lập đàn tràng, giải oan cho Vũ Thị.

(k) Trở về và giã biệt: Vũ Thị trở về trên một chiếc kiệu hoa ... , theo sau có đến năm mươi chiếc xe cờ tán, võng lọng, rực rỡ đầy sông, lúc ẩn, lúc hiện ... đứng ở giữa dòng, nói lời đa tạ rồi giã biệt.

- Thời gian: Sự kiện sắp xếp theo trình tự tuyến tính (việc gì xảy ra trước kể trước).

- Không gian: Sự kiện được kể theo các phạm vi khác nhau nối tiếp nhau: trần thế - thủy phủ - trần thế; không gian trần thế là thế giới thực, không gian thuỷ phủ là thế giới kì ảo. Con người có thể đi về giữa hai thế giới.

Suy ngẫm và phản hồi 2

Trả lời Câu hỏi 2 Suy ngẫm và phản hồi trang 95 SGK Văn 9 Chân trời sáng tạo

Liệt kê các nhân vật trong văn bản. Xác định nhân vật chính, nhân vật phụ.

Phương pháp giải:

Nhận biết các nhân vật trong truyện và xác định.

Lời giải chi tiết:

- Hệ thống nhân vật trong truyện

+ Nhân vật chính: Vũ Thị Thiết

+ Nhân vật phụ: Trương Sinh, Mẹ Trương Sinh, bé Đản, Phan Lang, Linh Phi

Suy ngẫm và phản hồi 3

Trả lời Câu hỏi 3 Suy ngẫm và phản hồi trang 95 SGK Văn 9 Chân trời sáng tạo

Phân tích tính cách của nhân vật Vũ Thị Thiết. Chỉ ra điểm khác biệt trong cách ứng xử của nàng lúc còn sống với gia đình ở trần gian và khi đã về thuỷ phủ.

Phương pháp giải:

Lựa chọn các chi tiết thể hiện tính cách của Vũ Nương. Phân biết cách ứng xử của nàng

Lời giải chi tiết:

Vũ Thị Thiết, nhân vật chính trong truyện, là hiện thân cho người phụ nữ đẹp người đẹp nết nhưng chịu oan khuất vô lí do thói ghen tuông mù quáng của người chồng trong xã hội cũ. Trương Sinh là hiện thân của người chồng trong xã hội nam quyền, ghen tuông mù quáng, hồ đồ, gây oan khiên, đau khổ cho người phụ nữ và tự mình làm tan vỡ hạnh phúc gia đình. Tuy là nhân vật phụ nhưng tính cách của Trương Sinh đã góp phần làm nổi bật thêm cho tính cách, số phận của nàng Vũ Thị, theo quan hệ nhân (thói ghen tuông mù quáng, gia trưởng của Trương) - quả (nỗi oan khuất, số phận bất hạnh của Vũ Thị).

- Lúc còn sống với gia đình ở trần gian: Vũ Nương nặng tình với mẹ chồng, chịu thương chịu khó, gánh vác việc nhà.

- Khi đã về thuỷ phủ, Vũ Nương vẫn thương chồng con sẵn sàng tha thứ tất cả; nặng ân nghĩa, sống báo đáp ân nhân.

Suy ngẫm và phản hồi 4

Trả lời Câu hỏi 4 Suy ngẫm và phản hồi trang 95 SGK Văn 9 Chân trời sáng tạo

Nêu một số nét nổi bật trong tính cách của nhân vật Trương Sinh. Những nét tính cách ấy có phải là nguyên nhân gây nên nỗi bất hạnh của Vũ Thị Thiết?

Phương pháp giải:

Tìm các chi tiết thể hiện tính cách của nhân vật Trương Sinh và đưa ra nhận xét.

Lời giải chi tiết:

- Nét nổi bật trong tính cách của nhân vật Trương Sinh:

+ Gia trưởng, độc đoán, đa nghi hay ghen tuông vô cớ: 

 Vì mến dung hạnh của Vũ Nương, Trương Sinh đã xin mẹ đem trăm lượng vàng cưới nàng về làm vợ. Nhưng đối với vợ, Trương Sinh lại “phòng ngừa quá mức”.  Dù Vũ Nương hết sức giữ gìn khuôn phép, vợ chồng chưa bao giờ thất hòa nhưng lại luôn thấy tù túng trong một gia đình thiếu lòng tin tưởng. Có ngờ đâu chính sự đa nghi của Trương Sinh lại gây ra mối tai họa lớn. 

+  Chỉ vì nghe một câu nói của đứa trẻ thơ mà lòng nghi ngờ, ghen tuông của chàng trỗi dậy lấn át cả tình thương khiến chàng mù quáng. Trương Sinh đã dùng những lời nói thô bạo thậm chí đánh đập vợ mình để thỏa nỗi hoài nghi bấy lâu mặc cho vợ có biện minh bộc bạch. 

+ Trương Sinh là người hết sức cố chấp, bảo thủ: 

 Khi Vũ Nương van nài muốn hiểu rõ nguồn cơn sự việc, chàng đã không nói. Bởi Trương Sinh tin tưởng chắc chắn vào điều mình nghĩ là sự thật và sợ nói ra Vũ Nương sẽ thoái thác, phủ lấp sự việc. 

+ Trương Sinh là người vô tình, bạc nghĩa:

 Khi Vũ Nương chết, Trương Sinh tuy giận nhưng cũng động lòng thương, tìm vớt thây nàng nhưng không thấy. 

+ Tính tình hay ghen, đa nghi quá mức (vì vừa mất mẹ, giờ lại nghe tin mình không phải cha của bé Đản cảm thấy bị nhục nhã, liên tiếp hai nỗi đau khiến chàng giận quá đã áp bức Vũ Thị Thiết. Gián tiếp gây nên cái chết của nàng

Suy ngẫm và phản hồi 5

Trả lời Câu hỏi 5 Suy ngẫm và phản hồi trang 95 SGK Văn 9 Chân trời sáng tạo

Tìm các chi tiết kì ảo được sử dụng trong tác phẩm và nêu tác dụng của chúng trong việc thể hiện chủ đề, tư tưởng của tác phẩm.

Phương pháp giải:

Liệt kê các chi tiết kì ảo và nêu tác dụng

Lời giải chi tiết:

- Phan Lang nằm mộng thấy có người con gái mặc áo xanh đến xin tha mạng. Ngày hôm sau có người đến tặng cho chàng một con rùa mai xanh. Nhớ đến giấc mộng nên chàng đã thả rùa. Cuối đời khai đại nhà Hồ, quân Minh lấy cớ đưa Trần Thiên Bình về nước đã phạm vào ải Chi Lăng, nhiều người hoảng sợ bỏ chạy ra biển và đều chết đuối. Xác Phan Lang lạc và động rùa và được Linh Phi cứu sống. Tại đây Phan Lang đã gặp Vũ Nương. Phan Lang được sứ giả của Linh Phi đưa về dương thế.

- Vũ Nương tự tử nhưng được tiên nữ cứu và sống dưới thủy cung.

- Khi Trương Sinh lập đàn giải oan, Vũ Nương hiện về trong làn sương khói, nói lời tạ từ rồi biến mất.

=> Yếu tố kì ảo được xen kẽ, lồng ghép với những yếu tố có thật về địa danh, thời điểm lịch sử, sự kiện lịch sử, về nhân vật, về tình cảnh nhà Vũ Nương, cách đưa này khiến câu chuyện tăng tính chân thực, thuyết phục nhưng đồng thời, thế giới thực đó cũng trở nên lung linh hơn.

Ý nghĩa các chi tiết kì ảo:

- Làm nên đặc trưng của thể loại truyện truyền kì

- Hoàn thiện nét đẹp vốn có của nhân vật VN - một người phụ nữ nặng tình, nặng nghĩa, bao dung, nhân hậu và rất coi trọng danh dự.

- Chi tiết kì ảo làm tăng tính bi kịch của câu chuyện. Bởi Vũ Nương trở về nhưng vẫn xa cách ở giữa dòng. Nàng và chồng con giờ đây đã âm dương chia lìa đôi ngả, hạnh phúc đã mãi mãi rời xa. Đàn cầu siêu của Tôn giáo, sự ân hận muộn màng của người chồng không thể mang lại số phận tốt đẹp hơn cho người phụ nữ trong XH phong kiến.

- Tạo nên kết thúc phần nào có hậu, thể hiện ước mơ ngàn đời của nhân dân ta về lẽ công bằng.

- Góp phần thể hiện chiều sâu giá trị nhân đạo của tác phẩm

Suy ngẫm và phản hồi 6

Trả lời Câu hỏi 6 Suy ngẫm và phản hồi trang 95 SGK Văn 9 Chân trời sáng tạo

Đọc lời thoại của các nhân vật trong văn bản và cho biết:

a. Lời nói của Vũ Thị Thiết trước khi tìm đến cái chết trên bến Hoàng Giang là đối thoại hay độc thoại? Dựa vào đâu em xác định được như vậy?

b. Các câu bé Đản nói với Trương Sinh trước và sau cái chết của Vũ Thị Thiết có vai trò như thế nào đối với diễn biến của sự việc, câu chuyện?

Phương pháp giải:

Xác định lời nói của Vũ Thị Thiết và đưa ra nhận xét

Lời giải chi tiết:

a) Lời nói của Vũ Thị Thiết trước khi tìm đến cái chết là lời độc thoại vì không có lời người đáp lại.

b) Các câu nói của bé Đản nói với Trương Sinh có tác dụng đẩy sự việc lên cao trào

=> thắt nút và mở nút khi đã giải oan cho Vũ Thị Thiết

+ Thắt nút bằng yếu tố bất ngờ: Một câu nói ngây thơ nghe như thật của một trẻ thơ mà gây nên bão táp trong cuộc đời vợ chồng Trương Sinh, Vũ Nương: chồng nghi kị vợ, hạnh phúc gia đình tan vỡ và cuối cùng là cái chết bi thảm của người vợ trong trắng.

+ Gỡ nút cũng bằng yếu tố bất ngờ: Bấy nhiêu bão tố, bi kịch, oan khiên bỗng được làm sáng tỏ cũng bằng một câu nói ngây thơ của một trẻ thơ (“Cha Đản lại đến kia kìa!”), hay nói cho đúng hơn là lời nói đùa của người mẹ với con khi vắng chồng.

Suy ngẫm và phản hồi 7

Trả lời Câu hỏi 7 Suy ngẫm và phản hồi trang 96 SGK Văn 9 Chân trời sáng tạo

Những dấu hiệu nào giúp em nhận biết Chuyện người con gái Nam Xương là truyện truyền kì?

Phương pháp giải:

Dựa vào tri thức ngữ văn để thực hành

Lời giải chi tiết:

- Có không gian truyền kì trong truyện (Vũ Thị Thiết ở dưới thuỷ phủ)

- Nhân vật là ma, thần linh (Vũ Thị Thiết trở lại dương gian khi đã gieo mình tự vẫn, có Linh Phi - vợ vua biển Nam Hải cứu,…)

- Cốt truyện kì ảo: Sự sống lại của người đã mất.

Suy ngẫm và phản hồi 8

Trả lời Câu hỏi 8 Suy ngẫm và phản hồi trang 96 SGK Văn 9 Chân trời sáng tạo

Lời bình ở cuối truyện về Vũ Thị Thiết có đoạn: “Nếu không được trời xét tâm thành, nước không làm hại, thì xương hoa vóc ngọc, đã chôn vào họng cá nơi lòng sông, còn đâu được lại thông tin tức để nết trinh thuần được nhất nhất bộc bạch ra hết”. Em có đồng ý với lời bình trên không? Vì sao? Qua nhân vật Vũ Thị Thiết, em hiểu thêm điều gì về số phận của người phụ nữ trong một xã hội đề cao nam quyền?

Phương pháp giải:

Đưa ra nhận xét về lời bình  

Lời giải chi tiết:

- Đồng tình vì chính tác giả cũng thương cảm cho số phận bất hạnh của nàng. Nàng là người giữ gìn khuôn phép, không bao giờ vượt mức,  xã hội ấy không có chỗ cho nàng dung thân, không ai cứu giúp nàng, chỉ có ông trời làm chứng cho nàng.

=> Qua đó thầy rằng xã hội lúc ấy giờ đề cao nam quyền, coi thường thân phận của người phụ nữ. Người phụ nữ bị bó buộc trong lễ giáo phong kiến, họ bị coi là công cụ đẻ con, chỉ quanh quẩn trong nhà làm nội trợ. Họ cũng bắt buộc phải có tam tòng tứ đức, khi ở nhà nghe theo sự sắp đặt của cha mẹ, lấy chồng nghe chồng, chồng chết theo con trai.