Soạn bài Muối của rừng SGK Ngữ văn 12 tập 1 Kết nối tri thức

Nội dung chính

Trước khi đọc 1

Trả lời Câu hỏi 1 Trước khi đọc trang 106 SGK Văn 12 Kết nối tri thức

Nêu một số tác phẩm văn học hiện đại có yếu tố kì ảo mà bạn biết. Hãy chia sẻ cảm nghĩ của bạn về yếu tố kì ảo ở một tác phẩm trong số đó.

Phương pháp giải:

Vận dụng tri thức Ngữ văn, vận dụng khả năng phân tích, bình luận

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Một số tác phẩm văn học hiện đại có yếu tố kì ảo:

- Việt Nam:

+ Truyện Kiều (Nguyễn Du): Kể về cuộc đời lưu lạc của nàng Kiều

+ Vàng và Máu (Thế Lữ): Tác phẩm mang màu sắc huyền bí, rùng rợn, thể hiện những góc khuất trong tâm hồn con người.

+ Chuyện xứ Lang Biang (Nguyễn Nhật Ánh): Câu chuyện huyền thoại về tình yêu và sự hy sinh, đan xen giữa thực tế và ảo mộng.

- Thế giới:

+ Alice ở xứ sở thần tiên (Lewis Carroll): Cuốn sách kinh điển đưa người đọc đến với thế giới kì ảo đầy màu sắc và trí tưởng tượng.

+ Harry Potter (J.K. Rowling): Series truyện về cậu bé phù thủy Harry Potter đã trở thành huyền thoại, thu hút hàng triệu người đọc trên thế giới.

- Truyện Kiều của Nguyễn Du có các yếu tố kì ảo liên quan đến tâm linh như: tiên, phật, linh hồn, giấc mộng,… tạo nên sự hấp dẫn cho người đọc và cũng là thể hiện tư tưởng, quan niệm của tác giả về con người.

Trước khi đọc 2

Trả lời Câu hỏi 2 Trước khi đọc trang 106 SGK Văn 12 Kết nối tri thức

Theo bạn, con người cần phải ứng xử với thiên nhiên như thế nào?

Phương pháp giải:

Vận dụng khả năng suy luận, tư duy phản biện để nêu lên quan điểm của bản thân

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Con người cần phải ứng xử với thiên nhiên một cách hài hòa và có trách nhiệm. Một số hành động cụ thể mà con người có thể thực hiện để ứng xử với thiên nhiên một cách tốt đẹp hơn:

+ Sử dụng tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên: Tắt đèn khi không sử dụng, sử dụng phương tiện giao thông công cộng, tiết kiệm nước,...

+ Giảm thiểu rác thải: Hạn chế sử dụng đồ nhựa dùng một lần, tái sử dụng và tái chế rác thải,...

+ Bảo vệ môi trường sống: Tham gia trồng cây xanh, dọn dẹp vệ sinh môi trường,...

+ Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường: Tuyên truyền, giáo dục cho bản thân và cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo vệ thiên nhiên.

Trong khi đọc 1

Trả lời Câu hỏi 1 Trong khi đọc trang 106 SGK Văn 12 Kết nối tri thức

Chi tiết nói về sự chuyển đổi tâm trạng đột ngột của nhân vật có thể báo hiệu điều gì?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ tác phẩm, chú ý những chuyển biến tâm trạng của nhân vật, vận dụng khả năng phân tích nhân vật

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Báo hiệu sự thay đổi nội tâm của nhân vật:

+ Nhân vật nhận thức được sai lầm của bản thân: Ông Diểu từ một người thợ săn hung hãn trở nên hối hận và thương xót cho bầy khỉ sau khi chứng kiến cảnh con khỉ mẹ hy sinh để bảo vệ con.

Trong khi đọc 2

Trả lời Câu hỏi 2 Trong khi đọc trang 107 SGK Văn 12 Kết nối tri thức

Theo dõi sự tương phản giữa suy nghĩ của nhân vật và đời sống của đàn khỉ trong rừng.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản tìm ra chi tiết cho thấy sự tương phản giữa suy nghĩ của nhân vật và đời sống của đàn khỉ.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Trong khi đọc 3

Trả lời Câu hỏi 3 Trong khi đọc trang 108 SGK Văn 12 Kết nối tri thức

Chú ý sự mâu thuẫn trong các hành động của nhân vật

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản, tìm ra các chi tiết cho thấy sự mâu thuẫn trong các hành động của nhân vật.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Mâu thuẫn trong hành động của ông Diểu thể hiện rõ nét qua hai khía cạnh: giữa hành động săn bắn và lòng nhân ái, giữa sự tàn nhẫn và lòng vị tha. 

Trong khi đọc 4

Trả lời Câu hỏi 4 Trong khi đọc trang 108 SGK Văn 12 Kết nối tri thức

Chú ý sự thay đổi điểm nhìn và cách đánh giá về ông Diểu

Phương pháp giải:

Đọc kĩ tác phẩm, chú ý các điểm nhìn của tác giả, chú ý các từ ngữ được sử dụng để đánh giá nhân vật.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Trong khi đọc 5

Trả lời Câu hỏi 5 Trong khi đọc trang 108 SGK Văn 12 Kết nối tri thức

Theo dõi sự tự khám phá của ông Diểu về chính mình

Phương pháp giải:

Đọc kĩ tác phẩm, chú ý các từ ngữ miêu tả về cảm nhận của ông Diểu, theo dõi những biến chuyển về suy nghĩ và hành động của ông Diểu.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Trong khi đọc 6

Trả lời Câu hỏi 6 Trong khi đọc trang 109 SGK Văn 12 Kết nối tri thức

Hình dung cảnh tượng được miêu tả ở đoạn này.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ tác phẩm vận dụng trí tưởng tượng cảnh được miêu tả trong đoạn văn.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Cảnh tượng được miêu tả ở đoạn này là cảnh tượng ông Diểu rùng mình khi nghe thấy tiếng rú thê thảm của con khỉ nhỏ, ông có những thay đổi đột ngột về cảm xúc, ông kinh hoàng bởi cảnh vật dưới vực thật ngút ngàn, heo hút, ong dâng lên cảm xúc sợ hãi tột cùng. Và có lẽ từ lúc thơ ấu tới ông mới có lần bỏ chạy như ma đuổi như lần này.

Trong khi đọc 7

Trả lời Câu hỏi 7 Trong khi đọc trang 109 SGK Văn 12 Kết nối tri thức

Vì sao đối mặt với Hõm Chết, nhân vật lại nghĩ đến “ma”? Theo dõi tâm trạng của ông Diểu trước những “sự lạ” tiếp theo.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ tác phẩm, quan sát các diễn biến tâm trạng của nhân vật, tìm ra các từ ngữ bộc lộ cảm xúc của nhân vật.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

- Ý nghĩa của việc nhân vật nghĩ đến “ma”: Hõm Chết và "ma" có thể được hiểu là biểu tượng của những nỗi sợ hãi và lo lắng ẩn sâu trong tâm hồn con người. Hành trình tự tìm hiểu bản thân: Việc đương đầu với "ma" trở thành một hành trình khám phá bản thân, vượt qua những giới hạn tâm trí và tinh thần của bản thân.

- Tâm trạng của ông Diểu trước những “sự lạ” chính là lo lắng, hoang mang sau đó là tò mò, muốn khám phá và cuối cùng là bình tĩnh, chấp nhận.

Trong khi đọc 8

Trả lời Câu hỏi 8 Trong khi đọc trang 110 SGK Văn 12 Kết nối tri thức

Điều gì khiến ông Diểu chưa chịu bỏ cuộc?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ tác phẩm, nhận biết được tính cách của nhân vật qua cách miêu tả nhân vật của tác giả.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Có nhiều lý do khiến ông Diểu chưa chịu bỏ cuộc khi chưa bắt được con khỉ. Những lý do này thể hiện những khía cạnh khác nhau trong tính cách con người, từ lòng tham, sự hận thù đến lòng kiên trì, ý chí quyết tâm. Hành trình truy lùng con khỉ trắng cũng là một hành trình ẩn dụ cho hành trình theo đuổi ước mơ và chiến thắng bản thân của con người.

Trong khi đọc 9

Trả lời Câu hỏi 9 Trong khi đọc trang 110 SGK Văn 12 Kết nối tri thức

Ông Diểu đã chứng kiến “sự lạ” nào? Dự đoán những hoạt động tiếp theo của nhân vật.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ tác phẩm, liệt kê ra các sự lạ mà nhân vật chứng kiến từ đó nêu ra những dự đoán của mình về hoạt động tiếp theo của nhân vật.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

- Những “sự lạ” mà ông Diểu đã chứng kiến: hòn đá biết nói, con khỉ trắng kì bí, hiện tượng kỳ ảo.

- Dự đoán: Ông Diểu sẽ tiếp tục truy lùng con khỉ trắng. Có thể sẽ khám phá bí mật của Hõm Chết. Cũng có thể là ông sẽ bỏ cuộc về nhà

Trong khi đọc 10

Trả lời Câu hỏi 10 Trong khi đọc trang 111 SGK Văn 12 Kết nối tri thức

Ông Diểu đang đối diện với tình thế gì?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Ông Diểu đang đang đối mặt với tình thế một là cứu con khỉ khỏi lũ mối – có thể khiến bất cứ thứ gì thành cám và thứ hai là mang nó về hoặc phóng sinh con khỉ đang bị thương ấy trở lại với khu rừng.

Và ông đang phải đối mặt với những suy nghĩ rối bời, ông sợ cái nhìn chế giễu từ thiên hạ khi ông vào rừng mà không mang được con vật nào trở về. 

Trong khi đọc 11

Trả lời Câu hỏi 11 Trong khi đọc trang 111 SGK Văn 12 Kết nối tri thức

Theo bạn, tình huống này có thường xảy ra không?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ tình huống và đưa ra ý kiến bản thân

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Theo tôi tình huống này ít khi sảy ra.

Trong khi đọc 12

Trả lời Câu hỏi 12 Trong khi đọc trang 111 SGK Văn 12 Kết nối tri thức

Chú ý chi tiết hoa tử huyền

Phương pháp giải:

Đọc kĩ phần tác giả miêu tả về hoa tử huyên làm rõ được ý nghĩa của hình ảnh này.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Người nào gặp hoa tử huyền sẽ gặp may mắn. Hoa này màu trắng, vị mặn, bé bằng đầu tăm, người ta vẫn gọi hoa này là muối của rừng. Khi rừng kết muối, đấy là điềm báo đất nước thanh bình, mùa màng phong túc

Hoa tử huyền là một chi tiết quan trọng trong "Muối của rừng". Nó không chỉ là phần không thể thiếu của kết thúc mở của tác phẩm, mà còn chứa đựng ý nghĩa nhân văn sâu sắc.

Sau khi đọc 1

Trả lời Câu hỏi 1 Sau khi đọc trang 113 SGK Văn 12 Kết nối tri thức

Giữa nhan đề Muối của rừng và nội dung câu chuyện có liên hệ với nhau như thế nào?

Phương pháp giải:

Vận dụng tri thức văn học phân tích được rõ ý nghĩa nhan đề, đọc kĩ tác phẩm để hiểu sâu sắc về nội dung từ đó tìm ra mối liên hệ.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Nhan đề "Muối của rừng" có liên hệ mật thiết với nội dung câu chuyện. Nó không chỉ là điểm khởi đầu cho hành trình khám phá của nhân vật mà còn là thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm đến người đọc.

Sau khi đọc 2

Trả lời Câu hỏi 2 Sau khi đọc trang 113 SGK Văn 12 Kết nối tri thức

Hành trình đi săn của ông Điểu cũng là hành trình trải nghiệm và nhận thức. Bạn hãy kể tóm tắt hành trình đó bằng sơ đồ.

Phương pháp giải:

Nắm rõ nội dung của tác phẩm, sử dụng tư duy phân tích tổng hợp để thực hiện yêu cầu của đề bài.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Ông Diểu gặp đàn khỉ (nghĩ về con người) → Ông Diểu bắn khỉ đực (sợ hãi vì làm việc ác) → Chứng kiến khỉ cái dìu khỉ đực chạy trốn (tức giận, buồn bã) → Bị khỉ con lấy súng (phá lên cười) → Chứng kiến cảnh tượng Hõm Chết (bàng hoàng, kinh sợ) → Cứu chữa khỉ đực rồi bế xuống núi (tiếc con mồi, mủi lòng thương cảm) → Khỉ cái bám theo (cảm thấy bị xúc phạm, khổ sở, giác ngộ) → Ông Diểu phóng sinh cho khỉ đực, gặp hoa tử huyền (cô đơn, hạnh phúc)

Sau khi đọc 3

Trả lời Câu hỏi 3 Sau khi đọc trang 113 SGK Văn 12 Kết nối tri thức

Ông Diểu đã có những ý nghĩ gì khi chứng kiến đời sống của đàn khỉ trong khu rừng mùa xuân? Bạn có đồng tình với những ý nghĩ đó không? Vì sao?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ tác phẩm, vận dụng tri thức Ngữ văn để phân tích những chi tiết được tác giả miêu tả về suy nghĩ của nhân vật. 

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Khi chứng kiến đời sống của đàn khỉ trong khu rừng mùa xuân, ông Diểu đã trải qua nhiều cung bậc cảm xúc và có những ý nghĩ phức tạp:

1. Ngỡ ngàng, thích thú:

- Bị thu hút bởi vẻ đẹp của khu rừng mùa xuân.

- Thích thú trước sự tinh nghịch, hồn nhiên của đàn khỉ.

- Tò mò về tập tính sinh sống của loài khỉ.

2. Xót thương, đồng cảm:

- Chứng kiến cảnh khỉ mẹ chăm sóc khỉ con bị thương, ông Diểu cảm thấy thương xót.

- Nhận ra tình cảm mẹ con thiêng liêng giữa loài khỉ cũng như con người.

- Bắt đầu suy nghĩ về hành động săn bắn của bản thân.

3. Hối hận, tự trách:

- Nhìn thấy sự gắn bó của gia đình khỉ, ông Diểu hối hận vì đã bắn chết khỉ đực.

- Tự trách bản thân vì đã tàn nhẫn, phá vỡ hạnh phúc của gia đình khỉ.

- Cảm giác tội lỗi, day dứt.

Những ý nghĩ của ông Diểu khi chứng kiến đời sống của đàn khỉ trong khu rừng mùa xuân là đáng trân trọng. Chúng ta cần học hỏi và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và sự sống của các loài động vật.

Sau khi đọc 4

Trả lời Câu hỏi 4 Sau khi đọc trang 113 SGK Văn 12 Kết nối tri thức

Từ lúc đến Hõm Chết, những sự việc kì lạ đã làm cho ông Diểu thay đổi cảm xúc và suy nghĩ như thế nào?

Phương pháp giải:

Chú ý tới những chi tiết cho thấy cảm xúc và hành động của nhân vật.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

+ Từ coi thiên nhiên là đối tượng khai thác sang nhận thức thiên nhiên là bạn đồng hành.

+ Từ thói quen săn bắn vì thú vui sang ý thức bảo vệ thiên nhiên.

+ Từ trạng thái vô cảm sang cảm thông với muôn loài.

+ Sự thay đổi trong suy nghĩ của ông Diểu là một bài học ý nghĩa về tầm quan trọng của việc bảo vệ thiên nhiên.

Sau khi đọc 5

Trả lời Câu hỏi 5 Sau khi đọc trang 113 SGK Văn 12 Kết nối tri thức

Bạn nghĩ gì về chi tiết “hoa tử huyền” xuất hiện ở cuối truyện?

Phương pháp giải:

Vận dụng tri thức Ngữ văn, sử dụng khả năng phân tích, suy luận về hình ảnh.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

- Hoa tử huyền được miêu tả là loài hoa có màu trắng tinh khôi, mọc lên sau cơn mưa rào,  sự thanh tẩy, gột rửa những tội lỗi và sai lầm của con người. Sau khi trải qua biến cố và hối hận về hành động của mình, ông Diểu gặp được hoa tử huyền như một sự thanh tẩy tâm hồn, giúp ông tìm lại sự bình yên và thanh thản.

- Hoa tử huyền được cho là chỉ nở ba mươi năm một lần, tượng trưng cho sự hy vọng vào một tương lai tươi sáng, một sự khởi đầu mới. Sau khi nhận thức được sai lầm của mình, ông Diểu quyết tâm thay đổi, trở thành người bảo vệ thiên nhiên. Hoa tử huyền như lời hứa hẹn về một tương lai tốt đẹp hơn, nơi con người sống hòa hợp với thiên nhiên.

- Chi tiết "hoa tử huyền" góp phần tô đậm thêm vẻ đẹp huyền bí, kỳ ảo của thiên nhiên, tạo nên sự bất ngờ và ấn tượng cho người đọc. Đồng thời, chi tiết này cũng góp phần thể hiện chủ đề tư tưởng của tác phẩm: con người cần phải bảo vệ thiên nhiên.

Sau khi đọc 6

Trả lời Câu hỏi 6 Sau khi đọc trang 113 SGK Văn 12 Kết nối tri thức

Phân tích sự tương phản về diện mạo và tình thế của ông Diểu được kể ở đầu truyện và cuối truyện, từ đó, làm rõ thông điệp của tác phẩm.

Phương pháp giải:

Vận dụng khả năng phân tích, chú ý các chi tiết miêu tả diện mạo và tình thế của nhân vật

Lời giải chi tiết:

Cách 1

1. Diện mạo:

- Đầu truyện:

+ Ông Diểu được miêu tả: "mặc áo ấm, đội mũ lông, đi giày cao cổ" 

- Cuối truyện:

+ Ông Diểu "trần truồng", "lấm lem bùn đất", "tóc tai rũ rượi".

+ Hình ảnh ông Diểu cho thấy sự thay đổi hoàn toàn về diện mạo

2. Tình thế:

- Đầu truyện:

+ Ông Diểu là một người thợ săn lão luyện, có kinh nghiệm đi rừng và săn bắn.

+ Ông Diểu chủ động trong cuộc đi săn, tự tin và đầy bản lĩnh.

- Cuối truyện:

+ Ông Diểu trở nên yếu thế, bị động và hoàn toàn phụ thuộc vào thiên nhiên.

- Thông điệp của tác phẩm:

+ Lên án hành động tàn phá thiên nhiên của con người.

+ Kêu gọi con người cần phải bảo vệ thiên nhiên, sống hòa hợp với thiên nhiên.

+ Khẳng định sức mạnh của thiên nhiên và sự trừng phạt dành cho những kẻ xâm hại thiên nhiên.

Sau khi đọc 7

Trả lời Câu hỏi 7 Sau khi đọc trang 113 SGK Văn 12 Kết nối tri thức

Những chi tiết kì ảo trong Muối của rừng có điểm gì khác với chi tiết kì ảo trong Đền thiêng cửa bể?

Phương pháp giải:

Tìm ra các chi tiết kì ảo trong hai tác phẩm, vận dụng khả năng so sánh sự khác nhau giữa hai tác phẩm.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

So sánh chi tiết kì ảo trong "Muối của rừng" và "Đèn thiêng cửa bể":

*Điểm giống nhau:

- Cả hai tác phẩm đều sử dụng chi tiết kì ảo để: 

+ Tạo nên sự hấp dẫn, ly kỳ cho câu chuyện.

+ Thể hiện quan niệm của người xưa về thế giới tự nhiên và tâm linh.

+ Phản ánh những vấn đề xã hội và gửi gắm thông điệp của tác giả.

*Điểm khác nhau:

Kết nối đọc - viết

Trả lời Câu hỏi Kết nối đọc viết trang 113 SGK Văn 12 Kết nối tri thức

Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) trình bày suy nghĩ của bạn về vai trò của yếu tố kì ảo trong truyện ngắn Muối của rừng.

Phương pháp giải:

Dựa vào phần phân tích ở trên

Dựa vào kĩ năng viết đoạn vân đã học

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Yếu tố kì ảo trong "Muối của rừng" là một điểm sáng tạo độc đáo, góp phần làm nên thành công của tác phẩm. Nó thể hiện qua những chi tiết như tiếng kêu ai oán của khỉ mẹ, sự xuất hiện của hoa tử huyền và giấc mơ của ông Diểu.Tiếng kêu của khỉ mẹ sau khi thấy khỉ đực bị bắn là lời cảnh tỉnh con người về hành động tàn phá thiên nhiên. Nó ám ảnh ông Diểu, khiến ông day dứt, trăn trở và thức tỉnh lương tâm. Tiếng kêu như lời oán trách, lời nguyền rủa đối với hành động tàn ác của con người. Giấc mơ của ông Diểu là sự kết hợp giữa hiện thực và ảo mộng, thể hiện sự đấu tranh nội tâm của nhân vật. Giấc mơ cho thấy ông Diểu đang bị ám ảnh bởi tiếng kêu của khỉ và khao khát được chuộc lỗi. Yếu tố kì ảo trong "Muối của rừng" có vai trò quan trọng. Ngoài thể hiện chủ đề: Lên án hành động tàn phá thiên nhiên, khẳng định sức mạnh của thiên nhiên và sự trừng phạt dành cho những kẻ xâm hại thiên nhiên yếu tố kì ảo còn giúp phát triển cốt truyện. Yếu tố kì ảo trong "Muối của rừng" là một dụng ý nghệ thuật tinh tế, góp phần thể hiện chủ đề, phát triển cốt truyện, thể hiện quan niệm của người xưa và tăng tính hấp dẫn cho tác phẩm.