Soạn bài Ôn tập cuối học kì 1 SGK Ngữ văn 9 tập 1 Chân trời sáng tạo

Câu 1

Trả lời Câu hỏi 1 Ôn tập Đọc trang 149 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Ngôn ngữ thơ có những đặc điểm gì? Vì sao khi đọc thơ, cần đọc thành tiếng/đọc diễn cảm?

Phương pháp giải:

Gợi nhớ kiến thức về văn bản đọc để xác định đặc điểm và lí giải nguyên nhân.

Lời giải chi tiết:

- Ngôn ngữ thơ có đặc điểm: hàm súc, ngắn gọn, giàu hình ảnh, gợi nhiều hơn tả, giàu nhạc điệu, được tổ chức thành một cấu trúc đặc biệt: có vần, nhịp, thanh điệu, đối...

- Khi đọc thơ, việc đọc thành tiếng giúp chúng ta hiểu và cảm nhận sâu sắc hơn về nghệ thuật và ý nghĩa của bài thơ. Thông qua âm điệu, ngôn từ và hình ảnh, việc đọc thành tiếng giúp chúng ta tận hưởng và truyền đạt đúng cảm xúc mà tác giả muốn gửi gắm.

Câu 2

Trả lời Câu hỏi 2 Ôn tập Đọc trang 149 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Nội dung dưới đây đề cập đến cách trình bày thông tin nào trong văn bản thông tin?

Thông tin trong văn bản được tổ chức theo cấu trúc: 1) giới thiệu tổng quan, khái quát về các đối tượng được phân loại; 2) giới thiệu chi tiết từng đối tượng cụ thể.

A. cách trình bày thông tin theo trình tự không gian

B. cách trình bày thông tin theo mức độ quan trọng của thông tin

C. cách trình bày thông tin theo mối quan hệ nhân quả

D. cách trình bày thông tin theo các đối tượng phân loại

Phương pháp giải:

Gợi nhớ kiến thức về văn bản thông tin để chọn đáp án phù hợp

Lời giải chi tiết:

Đáp án đúng là: D. Cách trình bày thông tin theo các đối tượng phân loại.

Câu 3

Trả lời Câu hỏi 3 Ôn tập kiến thức trang 149 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Chọn cụm từ đúng để điền vào chỗ trống trong nhận định dưới đây:

Nhân vật trong .... có thể là con người hay thần linh, ma, quỷ. Nếu nhân vật là con người, họ thường có nét kì dị khác thường; nếu nhân vật là thần linh, ma, quỷ, họ thường được nhân hoá, mang hình ảnh, tính cách của con người.

A. truyện thơ Nôm

B. truyện lịch sử

C. truyện truyền kì

D. truyện cười

Phương pháp giải:

Gợi nhớ kiến thức và chọn đáp án thích hợp.

Lời giải chi tiết:

Đáp án đúng là: C. Truyện truyền kì 

Câu 4

Trả lời Câu hỏi 4 Ôn tập kiến thức trang 149 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Vẽ bảng sau vào vở và sắp xếp tên của các văn bản đã học ở học kì I vào bảng (nếu có):

Phương pháp giải:

Gợi nhớ kiến thức về các văn bản đã học để điền thông tin phù hợp

Lời giải chi tiết:

Câu 5

Trả lời Câu hỏi 5 Ôn tập kiến thức trang 150 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Điền vào cột A tên của thể loại/ kiểu văn bản có đặc điểm tương ứng được miêu tả ở cột B (làm vào vở):

Phương pháp giải:

Gợi nhớ kiến thức về thể loại để hoàn thành thông tin trong bảng.

Lời giải chi tiết:

Câu 6

Trả lời Câu hỏi 6 Ôn tập Đọc trang 150 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Hoàn thành bảng sau để làm rõ một số đểm giống nhau và khác nhau giữa thể loại truyện truyền kì và truyện thơ Nôm (làm vào vở):

Phương pháp giải:

Gợi nhớ kiến thức về phần đọc để hoàn thành bảng.

Lời giải chi tiết:

Câu 7

Trả lời Câu hỏi 7 Ôn tập Đọc trang 150 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Dựa trên những gì học được từ văn bản Đọc mở rộng theo thể loại ở từng bài học để hoàn thành bảng sau (làm vào vở):

Phương pháp giải:

Gợi nhớ kiến thức về phần đọc để hoàn thành bảng

Lời giải chi tiết:

Câu 8

Trả lời Câu hỏi 8 Ôn tập Đọc trang 150 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Tóm tắt những kinh nghiệm em đã tích lũy được về việc đọc hiểu văn bản nghị luận và văn bản thông tin ở học kì I (làm vào vở).

Phương pháp giải:

Gợi nhớ kiến thức về phần đọc để hoàn thành bảng

Lời giải chi tiết:

Tiếng Việt 1

Trả lời Câu hỏi 1 Ôn tập Tiếng Việt trang 151 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Liệt kê các đơn vị kiến thức tiếng Việt được học trong học kì 1 và cho ví dụ để hoàn thành bảng sau (làm vào vở):

Phương pháp giải:

Gợi nhớ kiến thức về phần Tiếng Việt để hoàn thành bảng.

Lời giải chi tiết:

Tiếng Việt 2

Trả lời Câu hỏi 2 Ôn tập Tiếng Việt trang 151 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Xác định (các) điển tích, điển cố trong đoạn trích sau và nêu tác dụng của việc sử dụng (các) điển tích, điển cố này:

Đoạn rồi nàng tắm gội chay sạch, ra bến Hoàng Giang ngửa mặt lên trời mà than rằng:

- Kẻ bạc mệnh này duyên phận hẩm hiu, chồng con rấy bỏ, điều đâu bay buộc, tiếng chịu nhuốc nhơ, thần sông có linh, xin ngài chứng giám. Thiếp nếu đoan trang giữ tiết, trinh bạch gìn lòng, vào nước xin làm ngọc My Nương, xuống đất xin làm cỏ Ngu mĩ. Nhược bằng lòng chim dạ cá, la chồng dối con, dưới xin làm mồi cho cá tôm, trên xin làm cơm cho diều quạ và xin chịu khắp mọi người phỉ nhổ.

(Nguyễn Dữ, Chuyện người con gái Nam Xương)

Phương pháp giải:

Gợi nhớ kiến thức về phần Tiếng Việt để xác định và nêu tác dụng.

Lời giải chi tiết:

- Các điển tích, điển cố: ngọc Mị Nương, cỏ Ngu mĩ

- Tác dụng của các điển tích trên: Ca ngợi tấm lòng chung thủy, son sắt của Vũ Nương. Sống thì nuôi con chờ chồng, chết vẫn giữ lòng trong sáng, thủy chung, trước sau như một.

Tiếng Việt 3

Trả lời Câu hỏi 3 Ôn tập Tiếng Việt trang 152 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Xác định biện pháp tu từ chơi chữ trong các trường hợp sau và nêu tác dụng của biện pháp này:

a.

Có tài mà cậy chi tài

Chữ tài liền với chữ tai một vần.

(Nguyễn Du, Truyện Kiều)

b.

Hồng quân với khách hồng quần,

Đã xoay đến thế còn vần chưa tha.

(Nguyễn Du, Truyện Kiều)

Phương pháp giải:

Gợi nhớ kiến thức về phần Tiếng Việt để xác định và nêu tác dụng.

Lời giải chi tiết:

a.

- Chơi chữ: tài – tai

- Tác dụng: nhằm đưa ra một triết lí, một quy luật của cuộc sống: người tài hoa thường bạc mệnh, thuyết tài mệnh tương đố.

b.

- Chơi chữ: quân – quần.

 - Tác dụng: diễn tả số phận cay chua, cực nhục của người phụ nữ trong xã hội cũ.

Viết 1

Trả lời Câu hỏi 1 Ôn tập Viết trang 152 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Tóm tắt thông tin về các kiểu bài viết đã học ở học kì 1 bằng cách hoàn thành vào bảng.

Phương pháp giải:

Gợi nhớ kiến thức về phần Viết để điền thông tin vào bảng

Lời giải chi tiết:

Viết 2

Trả lời Câu hỏi 2 Ôn tập Viết trang 152 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Nêu những điểm giống và khác nhau về kiểu bài sau: Bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm truyện: chủ đề và những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật đã học ở Bài 2 và bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm truyện thơ: chủ đề và những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật đã học ở Bài 5.

Phương pháp giải:

Gợi nhớ kiến thức về phần Viết để nhận xét về điểm giống và khác nhau

Lời giải chi tiết:

Nói và nghe 1

Trả lời Câu hỏi 1 Ôn tập Nói và nghe trang 152 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Khi tham gia thảo luận về một vấn đề trong đời sống, cần lưu ý những gì?

Phương pháp giải:

Gợi nhớ kiến thức về phần Nói và nghe để đưa ra lưu ý.

Lời giải chi tiết:

* Để thảo luận ý kiến về một vấn đề của đời sống, chúng ta cần lưu ý:

- Xác định rõ vấn đề cần thảo luận.

- Bao quát được diễn biến của cuộc thảo luận (những ý kiến đã nêu, những điều đã được làm rõ, những điều cần được trao đổi thêm...).

- Thể hiện được thái độ tán thành hay phản đối trước những ý kiến đã phát biểu.

- Nêu được quan điểm, nhận định của bản thân về vấn đề (góc nhìn riêng và những phân tích, đánh giá cụ thể).

- Tôn trọng người đối thoại để cùng tìm tiếng nói chung về vấn đề.

Nói và nghe 2

Trả lời Câu hỏi 2 Ôn tập Nói và nghe trang 152 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Nêu kinh nghiệm của em về cách chuyển nội dung bài viết thành bài nói khi thực hiện các yêu cầu thực hành về nói và nghe ở Bài 3 và Bài 4.

Phương pháp giải:

Gợi nhớ kiến thức về phần Nói và nghe để đưa ra kinh nghiệm

Lời giải chi tiết:

Để chuyển nội dung bài viết thành bài nói, em có thể tham khảo một số kinh nghiệm sau đây:

- Đọc và hiểu rõ nội dung bài viết: Trước khi chuyển thành bài nói, em cần đọc và hiểu rõ nội dung bài viết. Điều này giúp em có cái nhìn tổng quan về chủ đề và các ý chính trong bài.

- Tóm tắt và lược bỏ thông tin không cần thiết: Sau khi hiểu rõ nội dung, em có thể tóm tắt và lược bỏ những thông tin không cần thiết để tạo nên một bài nói ngắn gọn và súc tích.

- Xác định cấu trúc bài nói: Trước khi bắt đầu nói, em nên xác định cấu trúc bài nói, bao gồm phần giới thiệu, phần chính và phần kết luận. Điều này giúp em tổ chức ý tưởng một cách logic và dễ hiểu.

- Sử dụng ngôn ngữ phù hợp: Khi chuyển nội dung thành bài nói, em cần sử dụng ngôn ngữ phù hợp với đối tượng nghe. Tránh sử dụng các thuật ngữ phức tạp và cố gắng diễn đạt một cách rõ ràng và dễ hiểu.

- Luyện tập và tự tin: Cuối cùng, em cần luyện tập và tự tin khi thực hiện bài nói. Luyện tập giúp em cải thiện khả năng diễn đạt và tự tin giúp em truyền đạt thông điệp một cách rõ ràng và hiệu quả.

Nói và nghe 3

Trả lời Câu hỏi 3 Ôn tập Nói và nghe trang 152 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Chia sẻ một số kinh nghiệm về kĩ năng nghe và nhận biết tính thuyết phục của một ý kiến.

Phương pháp giải:

Gợi nhớ kiến thức về phần Nói và nghe để đưa ra kinh nghiệm

Lời giải chi tiết:

* Để có kỹ năng nghe tốt và nhận biết tính thuyết phục của một ý kiến, bạn có thể áp dụng những kinh nghiệm sau:

- Lắng nghe chân thành: Hãy lắng nghe một cách chân thành và tập trung vào người nói. Đặt sự chú ý vào nội dung của ý kiến và cố gắng hiểu rõ ý đồ của người đó.

- Phân tích logic: Hãy phân tích logic của ý kiến bằng cách xem xét các lập luận và bằng chứng mà người đó đưa ra. Kiểm tra tính hợp lý và mạch lạc của lập luận để đánh giá tính thuyết phục của ý kiến.

- Đặt câu hỏi phụ: Sau khi người nói hoàn thành ý kiến của mình, bạn có thể đặt câu hỏi phụ để yêu cầu giải thích hoặc mở rộng ý kiến của họ. Điều này giúp bạn hiểu sâu hơn về quan điểm của người đó và đánh giá tính thuyết phục của ý kiến.

- Tìm hiểu thêm thông tin: Nếu bạn gặp khó khăn trong việc đánh giá tính thuyết phục của một ý kiến, hãy tìm hiểu thêm thông tin về chủ đề đó. Điều này giúp bạn có cái nhìn toàn diện hơn và đưa ra nhận xét chính xác hơn.

- Tôn trọng ý kiến của người khác: Dù bạn đồng ý hay không đồng ý với ý kiến của người khác, hãy luôn tôn trọng quan điểm của họ. Tránh tranh luận và thể hiện sự tôn trọng và sự lắng nghe.

Nói và nghe 4

Trả lời Câu hỏi 4 Ôn tập Nói và nghe trang 152 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Làm thế nào để kể lại một câu chuyện tưởng tượng cho hấp dẫn, thu hút người nghe?

Phương pháp giải:

Gợi nhớ kiến thức về phần Nói và nghe để đưa ra kinh nghiệm khi kể lại một câu chuyện tưởng tượng.

Lời giải chi tiết:

Để kể lại một câu chuyện tưởng tượng hấp dẫn, bạn có thể áp dụng một số nguyên tắc sau đây:

- Xây dựng một thế giới tưởng tượng độc đáo: Tạo ra một thế giới mới với các yếu tố đặc biệt, như những sinh vật kỳ lạ, năng lực siêu phàm, hoặc vùng đất huyền bí. Điều này sẽ thu hút sự tò mò của người nghe.

- Tạo nhân vật độc đáo và đa chiều: Tạo ra những nhân vật có tính cách, mục tiêu và mâu thuẫn riêng. Hãy đảm bảo rằng người nghe có thể đồng cảm và quan tâm đến hành trình của nhân vật chính.

- Xây dựng một câu chuyện có cấu trúc rõ ràng: Bắt đầu từ một tình huống khó khăn hoặc một sự kiện quan trọng, sau đó phát triển câu chuyện thông qua các mốc quan trọng và đạt đến một đỉnh cao hấp dẫn. Cuối cùng, đưa ra một kết thúc thỏa đáng và gây ấn tượng.

- Sử dụng ngôn ngữ hấp dẫn và mô tả sống động: Sử dụng từ ngữ và câu văn sáng tạo để tạo ra hình ảnh mạnh mẽ và sống động trong tâm trí người nghe. Điều này giúp họ hòa mình vào câu chuyện và tưởng tượng được những cảnh vật và cảm xúc.

- Tạo bất ngờ và kích thích trí tưởng tượng: Đặt nhân vật chính vào những tình huống đầy thách thức và đối mặt với những khó khăn không ngờ. Điều này giúp tạo ra sự kích thích và tò mò cho người nghe.

Nói và nghe 5

Trả lời Câu hỏi 5 Ôn tập Nói và nghe trang 152 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Ghi lại một số kinh nghiệm về kĩ năng đặt câu hỏi phỏng vấn.

Phương pháp giải:

Gợi nhớ kiến thức về phần Nói và nghe để ghi ra một số kinh nghiệm về kĩ năng đặt câu hỏi phỏng vấn.

Lời giải chi tiết:

Để đặt câu hỏi phỏng vấn hiệu quả, bạn có thể áp dụng một số kinh nghiệm sau:

- Chuẩn bị trước: Nghiên cứu về người được phỏng vấn và chủ đề của cuộc phỏng vấn để có kiến thức cơ bản.

- Đặt câu hỏi mở: Sử dụng câu hỏi mở để khám phá ý kiến và suy nghĩ của người được phỏng vấn. Ví dụ: “Bạn có thể chia sẻ về kinh nghiệm làm việc của mình không?”

- Tránh câu hỏi đơn giản: Đặt câu hỏi mà người được phỏng vấn không thể trả lời bằng “có” hoặc “không”. Thay vào đó, hãy tạo ra những câu hỏi mở để khám phá sâu hơn về ý kiến và suy nghĩ của họ.

- Lắng nghe chân thành: Hãy lắng nghe kỹ và tạo không gian cho người được phỏng vấn để chia sẻ ý kiến của mình một cách tự do.

- Đặt câu hỏi phụ: Sau khi người được phỏng vấn trả lời một câu hỏi, bạn có thể đặt câu hỏi phụ để yêu cầu giải thích hoặc mở rộng ý kiến của họ.