Soạn bài Sông núi nước Nam SGK Ngữ văn 9 tập 1 Cánh diều

Đọc hiểu

Trả lời Câu hỏi Đọc hiểu trang 14 SGK Văn 9 Cánh diều

Chú ý yếu tố khẳng định chủ quyền trong một “bản tuyên ngôn độc lập”

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Các chi tiết:

Sông núi nước Nam vua Nam ở,

Rành rành định phận tại sách trời

CH cuối bài 1

Trả lời Câu hỏi 1 CH cuối bài trang 15 SGK Văn 9 Cánh diều

Qua các tài liệu đã tìm hiểu, hãy trình bày bối cảnh xuất hiện bài Sông núi nước Nam và cho biết: Vì sao bài thơ được gọi là Thơ thần?

Phương pháp giải:

Tìm hiểu ngữ liệu ngoài

Lời giải chi tiết:

Năm 1077, quân Tống do Quách Quỳ chỉ huy xâm lược nước ta. Vua Lí Nhân Tông sai Lí Thường Kiệt đem quân chặn giặc ở phòng tuyến sông Như Nguyệt. Bỗng trong một đêm, quân sĩ chợt nghe tiếng ngâm thơ từ trong đền thờ hai anh em Trương Hống và Trương Hát làm cho quân giặc khiếp sợ. Vì vậy bài thơ “Nam quốc sơn hà” được gọi là “bài thơ thần”.

CH cuối bài 2

Trả lời Câu hỏi 2 CH cuối bài trang 15 SGK Văn 9 Cánh diều

Xác định thể loại của bài thơ qua số dòng, số chữ, niêm, luật và cách hiệp vần ở bản phiên âm.

Phương pháp giải:

- Đọc kĩ văn bản

- Áp dụng kiến thức thể loại

Lời giải chi tiết:

Đặc điểm hình thức thể loại thơ Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật:

+ Số chữ: mỗi dòng bảy chữ

+ Số dòng: 4 dòng

+ Niêm luật:  Chữ thứ hai của câu 1 là “trắc” niệm với chữ thứ hai của câu 4 cũng là “trắc”, chữ thứ hai của câu 2 là “bằng” niệm với chữ thứ hai của câu 3 cũng là “bằng”.

+ Vần: chỉ hiệp theo một vần ở các câu 1, 2 và 4 (cư – thư – hư).

CH cuối bài 3

Trả lời Câu hỏi 3 CH cuối bài trang 15 SGK Văn 9 Cánh diều

Hai dòng thơ đầu khẳng định điều gì? Các từ ngữ “Nam quốc”, “Nam đế”, “tiệt nhiên”, “định phận”, “thiên thư” đóng vai trò gì trong việc khẳng định điều đó?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản, chú ý từ ngữ

Lời giải chi tiết:

- Hai dòng thơ đầu khẳng định nước Nam là một đát nước độc lập, có chủ quyền, lãnh thổ, luật pháp cai trị riêng và điều đó đã được ghi, đã được công nhận ở sách trời

- Những từ ngữ đó góp phần nhấn mạnh, khẳng định sự tự chủ, độc lập của nước Nam, đặc biệt thông qua từ “Nam đế” - cùng là vua nhưng sắc thái lại khác so với từ “vương”. Đế là vua của một nước độc lập, không phải chư hầu thể hiện rõ khí khái, lòng tự tôn dân tộc.

CH cuối bài 4

Trả lời Câu hỏi 4 CH cuối bài trang 15 SGK Văn 9 Cánh diều

Phân tích hai dòng thơ cuối để làm rõ nội dung mà tác giả muốn thể hiện.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản, đưa ra nhận xét

Lời giải chi tiết:

Hai câu thơ cuối thể hiện ý chí quyết tâm bảo vệ đến cùng nền độc lập, chủ quyền ấy. “Nghịch lỗ” chỉ giặc xâm lược (kẻ đi ngược lại với lẽ phải, với đạo trời). Hai câu thơ như lời cảnh cáo đanh thép: Bọn giặc dám sang xâm phạm vào bờ cõi và chủ quyền của nước Nam thì sẽ chuốc lấy bại vong thảm hại. Đó chính là kết cục xứng đáng cho những kẻ phạm vào sách trời, phạm vào đấng linh thiêng, coi thường chân lí, lẽ phải. Có thể nói, đây chính là đòn tấn công mạnh mẽ dành cho kẻ thù xâm lược, vừa có ý nghĩa khích lệ tinh thần yêu nước, ý thức trách nhiệm của nhân dân với Tổ quốc.

CH cuối bài 5

Trả lời Câu hỏi 5 CH cuối bài trang 15 SGK Văn 9 Cánh diều

Theo em, hai dòng thơ đầu và hai dòng thơ cuối có mối liên hệ như thế nào? Vì sao bài thơ được coi là "bản Tuyên ngôn Độc lập đầu tiên" của nước ta?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản, chú ý về mặt liên kết nội dung

Lời giải chi tiết:

Hai dòng thơ đầu và hai dòng thơ cuối có mối liên hệ chặt chẽ về mặt tư tưởng, cảm xúc. Nếu như hai dòng thơ đầu nói về chủ quyền lãnh thổ, khẳng định nền độc lập của nước Nam thì hai dòng thơ sau thể hiện lòng quyết tâm, ý chí chiến đấu chống bọn xâm lược để bảo vệ lãnh thổ ấy.

Bài thơ được coi là bản Tuyên ngôn Độc lập đầu tiên của dân tộc. Nó khẳng định chủ quyền về lãnh thổ của đất nước đồng thời cũng nêu cao ý chí, sức mạnh và quyết tâm đánh bại mọi kẻ thù xâm lược để giữ vững chủ quyền ấy của ông cha ta.

CH cuối bài 6

Trả lời Câu hỏi 6 CH cuối bài trang 15 SGK Văn 9 Cánh diều

Bài Sông núi nước Nam gợi lên trong em những tình cảm, cảm xúc gì? Theo em, nội dung tư tưởng bài thơ có ý nghĩa như thế nào đối với thế hệ trẻ ngày nay?

Phương pháp giải:

- Đọc kĩ văn bản

- Đưa ra suy nghĩ, bài học của bản thân

Lời giải chi tiết:

- Suy nghĩ: Chủ quyền lãnh thổ của đất nước là điều vô cùng thiêng liêng, cao quý và chúng ta cần quyết tâm giữ vững điều đó

- Ý nghĩa với thế hệ trẻ: Đây là lời nhắc nhở, cổ vũ, khơi dậy tinh thần yêu nước, khát vọng cống hiến và bảo vệ đất nước