HCOOH + Cu(OH)2 → Cu20 + CO2 + H2O | HCOOH ra CO2 | Cu(OH)2 ra Cu2O

Phản ứng HCOOH + Cu(OH)₂  Cu₂O ↓+ CO₂ ↑+ H₂O là phản ứng oxi hóa - khử quan trọng, thường gặp trong chương trình Hóa học phổ thông. Bài viết phân tích điều kiện phản ứng, hiện tượng, vai trò chất oxi hóa và chất khử, cân bằng phương trình chính xác theo phương pháp thăng bằng electron, đồng thời hướng dẫn giải các dạng bài tập vận dụng về  HCOOH + Cu(OH)₂ hay HCOOH ra CO₂ hoặc Cu(OH)₂ ra Cu₂O.

Phản ứng Cu(OH)₂ ra Cu₂

HCOOH + 2Cu(OH)₂  Cu₂O ↓+ CO₂ ↑+ 3H₂O

Điều kiện phản ứng HCOOH ra CO₂

Nhiệt độ

Cách thực hiện phản ứng COOH + Cu(OH)₂

Cho dung dịch NaOH vào dung dịch CuSO₄, sau đó cho dung dịch axit fomic vào và đun nóng nhẹ.

Hiện tượng nhận biết phản ứng

Dung dịch tạo kết tủa Cu(OH)₂, sau khi cho axit fomic đun nóng nhẹ vào tạo kết tủa đỏ gạch Cu₂O và sủi bọt khí.

Bạn có biết

Đối với ngành dệt nhuộm, axit fomic được dùng như một chất cầm màu trong nhuộm da và nhuộm sửa chữa. Vì chúng là tác nhân trung hòa và điều chỉnh độ pH trong nhiều bước xử lý dệt may.

Xem thêm: Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học online

Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Có 3 lọ mất nhãn chứa các dung dịch sau: HCOOH, CH₃COOH, C₂H₅OH. Dùng hóa chất nào để phân biệt các dung dịch trên?

A. dung dịch AgNO₃/NH₃

B. NaOH

C. Na

D. Cu(OH)₂/ OH⁻

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: D

HCOOH xuất hiện kết tủa đỏ gạch Cu₂O, có khí thoát ra

CH₃COOH: Cu(OH)₂ bị hòa tan thành dung dịch màu xanh

C₂H₅OH không hiện tượng

HCOOH + 2Cu(OH)₂  Cu₂O ↓+ CO₂ ↑+ 3H₂O

2CH₃COOH + Cu(OH)₂ → (CH₃COO)₂Cu + 2H₂O

Ví dụ 2: Cho dung dịch NaOH dư vào dung dịch CuSO₄ sau đó cho dung dịch axit fomic vào và đun nóng nhẹ. Hiện tượng sau khi thêm dung dịch axit fomic vào là:

A. có kết tủa đỏ gạch

B. có khí thoát ra

C. có kết tủa trắng

D. cả A và B

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: D

Ban đầu 2NaOH + CuSO₄ → Cu(OH)₂ ↓ + Na₂SO₄

Sau đó HCOOH + 2Cu(OH)₂  Cu₂O ↓+ CO₂ ↑+ 3H₂O

Hiện tượng sau khi thêm dung dịch axit fomic vào là: thu được kết tủa Cu₂O và khí CO₂.

Ví dụ 3: Sử dụng hóa chất nào sau đây để nhận biết 2 dung dịch mất nhãn HCOOH và CH₃COOH?

A. dung dịch AgNO₃/NH₃

B. quỳ tím

C. Na₂CO₃

D. NaOH

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: A

Vì HCOOH còn có nhóm CHO tác dụng với dung dịch AgNO₃/NH₃ xuất hiện kết tủa Ag

HCOOH + 2AgNO₃ + 4NH₃ + H₂O → (NH₄)₂CO₃ + 2Ag↓ + 2NH₄NO₃

Không xuất hiện, hiện tượng gì là CH₃COOH.

Xem thêm các phương trình hóa học hay khác:

• CH₃COOH + NaHCO₃ → CH₃COONa + CO₂ ↑+ H₂O
• 2CH₃COOH + Na₂CO₃ → 2CH₃COONa + H₂O + CO₂↑
• CH₃COOH + NaOH → CH₃COONa + H₂O
• CH₃COOH + C₂H₅OH  CH₃COOC₂H₅ + H₂O
• 2CH₃COOH + LiAlH₄ + 2H₂O → 2C₂H₅OH + LiOH + Al(OH)₃↓
• 2CH₃COOH + ZnO → (CH₃COO)₂Zn + H₂O
• 2CH₃COOH + Zn → (CH₃COO)₂Zn + H₂ ↑
• 2CH₃COOH + Cu(OH)₂ → (CH₃COO)₂Cu + 2H₂O
• 2CH₃COOH + CuO → (CH₃COO)₂Cu + H₂O
• 2CH₃COOH + CaCO₃ → (CH₃COO)₂Ca + CO₂ ↑+ H₂O
• 2CH₃COOH + 2Na → 2CH₃COONa + H₂↑
• 2CH₃COOH + Mg → (CH₃COO)₂Mg + H₂↑

Qua phản ứng HCOOH + Cu(OH)₂  Cu₂O ↓+ CO₂ ↑+ H₂O, có thể thấy axit fomic vừa thể hiện tính axit, vừa có tính khử đặc trưng khi khử Cu(II) thành Cu(I), tạo kết tủa đỏ gạch Cu₂O và khí CO₂. Việc nắm vững điều kiện phản ứng, hiện tượng nhận biết, phương trình cân bằng và các dạng bài tập phân biệt HCOOH với các hợp chất hữu cơ khác sẽ giúp bạn giải nhanh các câu hỏi trong chương trình Hóa học cũng như các kỳ kiểm tra, thi cử. FQA sẽ tiếp tục cập nhật đầy đủ các phương trình hóa học, lời giải chi tiết và bài tập vận dụng liên quan để hỗ trợ bạn học tập hiệu quả.