Phân biệt lông và roi ở tế bào vi khuẩn.

Dưới đây là bảng so sánh các đặc tính cơ bản giữa lông (pili/fimbriae) và roi (flagella) ở tế bào vi khuẩn: 1. Bản chất cấu trúc - Lông (pili/fimbriae): • Sợi protein mảnh, ngắn (đường kính ~2–8 nm; chiều dài 0,1–2 μm). • Được tạo thành từ protein pilin. - Roi (flagella): • Sợi protein dày, dài (đường kính ~20 nm; chiều dài có thể lên tới 10–20 μm). • Gồm nhiều lớp: móc (hook), sợi (filament) và thân gắn (basal body). 2. Số lượng và phân bố - Lông: • Có rất nhiều, phân bố rải rác khắp bề mặt tế bào. - Roi: • Ít, thường 1–10 chiếc; có thể ở cực (polar), quanh (peritrichous) hoặc ở gần một đầu của tế bào. 3. Chức năng chính - Lông: • Giúp bám dính vào bề mặt tế bào chủ hoặc bề mặt môi trường (biểu mô, vật chất vô sinh). • Tham gia hình thành biofilm, trao đổi vật chất di truyền (pilus kết dính/giao phối). - Roi: • Tạo chuyển động (vận động học động lực) cho vi khuẩn trong môi trường lỏng. • Cho phép chạy (run), quẹo (tumble) nhờ sự quay của từng roi. 4. Cơ chế hoạt động - Lông: • Không có hoạt động quay; tĩnh về mặt vận động, chủ yếu là gắn và giữ bám. - Roi: • Quay nhờ động cơ protein ở basal body (dựa vào sức proton hoặc ion Na+). • Quay theo hai chiều (ngược chiều kim/ cùng chiều kim đồng hồ) để điều khiển hướng di chuyển. 5. Vai trò trong bệnh lý - Lông: • Là yếu tố quan trọng trong quá trình nhiễm bệnh (bám vào tế bào chủ, tránh bị đào thải). - Roi: • Giúp vi khuẩn di chuyển tìm nguồn dinh dưỡng hoặc khu trú tại vị trí thích hợp trong cơ thể. Tóm lại, lông (pili/fimbriae) là những sợi protein ngắn, nhiều và chủ yếu dùng để bám dính, hình thành biofilm hoặc trao đổi gen; còn roi (flagella) là những sợi dài, ít hơn, gắn với động cơ quay, giúp vi khuẩn di chuyển trong môi trường.