*Có ý kiến cho rằng: "Virus không được coi là một cơ thể sống hoàn chỉnh." Dựa trên các tiêu chí của sự sống, hãy phân tích và bảo vệ hoặc bác bỏ nhận định trên.

Để đánh giá xem virus có được coi là “một cơ thể sống hoàn chỉnh” hay không, ta thường căn cứ vào các tiêu chí cơ bản của sự sống. Dưới đây là phân tích theo 7 tiêu chí thường được trích dẫn: 1. Tổ chức phân tử – tế bào - Virus có cấu trúc gồm vật chất di truyền (DNA hoặc RNA) được bao bọc trong vỏ protein (capsid), một số còn có lớp màng ngoài (envelope). - Tuy nhiên, chúng không có tế bào hoàn chỉnh (không có màng sinh chất, bào quan…), nên bị coi là cấu trúc «tiểu sinh vật» chứ không phải tế bào độc lập. 2. Trao đổi chất – biến dưỡng (metabolism) - Virus không tự thực hiện bất kỳ phản ứng hóa sinh nào để thu năng lượng hay tổng hợp chất. - Khi “ngoài tế bào chủ” chúng gần như bất động. Mọi quá trình sao chép, dịch mã đều phải nhờ bộ máy enzyme của tế bào chủ. 3. Sinh trưởng và phát triển - Virus không lớn lên, không phân chia hay phát triển qua các giai đoạn như vi khuẩn hay tế bào thực vật, động vật. - Chúng chỉ tồn tại dưới dạng “hạt virus” (virion) cho đến khi xâm nhập tế bào chủ. 4. Sinh sản - Virus có thể nhân bản nhưng chỉ bên trong tế bào chủ: chúng giành quyền điều khiển bộ máy sao chép của tế bào để tạo ra hàng loạt virion mới. - Chúng không tự sinh sản độc lập như vi khuẩn hoặc sinh vật nhân chuẩn. 5. Phản ứng với kích thích - Virus không “cảm nhận” hay phản ứng chủ động với môi trường bên ngoài như sinh vật khác (không có hệ thống cảm ứng, tín hiệu). - Mỗi khi virion bám vào tế bào, quá trình “phản ứng” thực ra là sự kết dính giữa protein vỏ và receptor, chứ không phải phản ứng sinh lý nội sinh. 6. Duy trì cân bằng nội môi (homeostasis) - Virus không điều hòa nồng độ ion, pH, nhiệt độ… bên trong “hạt” của nó. - Môi trường bên ngoài chúng đơn thuần chỉ là các cấu trúc protein–axit nucleic. 7. Tiến hóa (thích nghi) - Đây là tiêu chí mà virus đáp ứng rất rõ: khả năng biến đổi nhanh, sinh ra nhiều chủng loại, vượt rào cản loài,… - Sự tiến hóa mạnh mẽ của virus là một trong những bằng chứng cho thấy chúng “hợp pháp” về mặt di truyền. Kết luận sau phân tích: – Virus chỉ thỏa mãn được hai tiêu chí chính là có vật chất di truyền (tổ chức) và khả năng tiến hóa, đồng thời “sinh sản” nhờ tế bào chủ. – Chúng hoàn toàn không có trao đổi chất, không tự sinh trưởng, không duy trì cân bằng nội môi, và không phản ứng chủ động. Vì vậy, xét theo hầu hết các tiêu chí truyền thống của sự sống, virus không được coi là một cơ thể sống “hoàn chỉnh” mà thường được xếp vào nhóm các thực thể ở “ranh giới giữa vật vô sinh và sinh vật.” Nhận định “virus không phải một cơ thể sống hoàn chỉnh” do đó là phù hợp và được đa số cộng đồng sinh học ủng hộ.