âu 1 (trang 113 sgk Ngữ văn 8 Tập 1): Đặt trong ngữ cảnh cuộc đối thoại được thể hiện ở bài ca dao số 2, nghĩa hàm ẩn của câu “Chú chuột đi chợ đường xa/ Mua mắm mua muối giỗ cha chú mèo” là gì?

Câu "Chú chuột đi chợ đường xa/ Mua mắm mua muối giỗ cha chú mèo" có nghĩa hàm ẩn là:

- Nghĩa đen: Chú chuột đi chợ xa để mua mắm, muối về làm giỗ cho cha mẹ mình.
- Nghĩa bóng: Câu thơ sử dụng hình ảnh ẩn dụ "chuột", "mắm", "mua muối" để ám chỉ những điều nhỏ bé, tầm thường, không đáng giá. "Đi chợ đường xa" là hành động vô ích, tốn công sức mà chẳng mang lại lợi ích gì. "Giỗ cha chú mèo" là việc làm vô lý, phi logic, nhằm châm biếm sự ngu ngốc, dại dột của nhân vật.

Phân tích chi tiết:

* "Chú chuột đi chợ đường xa": Hình ảnh chú chuột đi chợ xa gợi lên sự bất hợp lý, bởi chuột vốn là loài nhỏ bé, yếu ớt, khó có thể đi xa như vậy. Hành động này cũng thể hiện sự vụng về, thiếu suy nghĩ của nhân vật.
* "Mua mắm mua muối giỗ cha chú mèo": Mắm và muối là những thứ đơn giản, rẻ tiền, không phù hợp để làm lễ vật cúng giỗ. Giỗ cha chú mèo là một nghi thức tôn kính dành cho tổ tiên, nhưng chú chuột lại chọn cách làm điều đó bằng những thứ tầm thường, khiến cho nghi thức trở nên lố bịch, hài hước.

Tác dụng:

* Tạo tiếng cười: Câu thơ tạo ra tiếng cười nhẹ nhàng, phê phán sự ngu ngốc, dại dột của nhân vật.
* Gợi sự liên tưởng: Câu thơ gợi liên tưởng đến những tình huống tương tự trong đời sống, giúp người đọc dễ dàng đồng cảm với tác giả.
* Thể hiện quan điểm: Qua câu thơ, tác giả muốn phê phán những người thiếu hiểu biết, thiếu suy nghĩ, dễ bị lừa gạt.

Kết luận:

Câu thơ "Chú chuột đi chợ đường xa/ Mua mắm mua muối giỗ cha chú mèo" là một ví dụ điển hình cho nghệ thuật trào phúng trong ca dao Việt Nam. Nó sử dụng ngôn ngữ giản dị, gần gũi, nhưng lại ẩn chứa ý nghĩa sâu sắc, phê phán những thói hư tật xấu trong xã hội.