Trong nuôi cá, người ta có thể sử dụng hoormôn để tạo cá toàn đực nhằm tăng năng suất. Giải thích cơ sở khoa học của phương pháp này.

Trong nhiều loài cá nuôi (ví dụ cá rô phi, cá chẽm, cá trê, cá trắm cỏ…), con đực thường tăng trưởng nhanh hơn con cái, cho khối lượng thân thịt lớn hơn trong cùng một thời gian nuôi. Việc tạo ra “cá toàn đực” dựa trên cơ sở khoa học sau đây: 1. Đặc điểm sinh trưởng và sinh sản giữa hai giới tính - Ở nhiều loài cá, con cái phải dành năng lượng lớn cho quá trình sinh sản (phát triển trứng, tích lũy chất dự trữ), nên tốc độ tăng khối lượng thân thường chậm hơn. - Con đực không phải mang nặng trứng, nhờ đó chuyển hướng dinh dưỡng chủ yếu vào tăng trưởng thân thịt. 2. Khung thời gian “cửa sổ” nhạy cảm về giới tính - Ở giai đoạn phôi hoặc bào tử, tuyến sinh dục (giai đoạn định hướng giới tính) rất nhạy với tín hiệu nội tiết. - Nếu bổ sung hormone nam (androgen) ở giai đoạn này, cá cái (về mặt di truyền XX) sẽ phát triển tuyến sinh dục thành tinh hoàn thay vì buồng trứng. 3. Vai trò của hormone androgen - Thường dùng 17α-methyltestosterone hoặc 11-ketotestosterone, hòa vào thức ăn cho cá 10–30 ngày đầu sau thụ tinh (liều rất thấp, khoảng 50–80 mg androgen/kg thức ăn). - Androgen ức chế enzyme aromatase (chuyển testosterone thành estradiol), làm giảm sinh tổng hợp estrogen – trọng yếu cho định hướng phát triển buồng trứng. - Hệ quả là phôi/fry có bộ NST XX (“cá cái” di truyền) sẽ phát triển thành “cá đực” về cấu tạo sinh dục và chức năng sinh sản (neomale). 4. Lợi ích trong nuôi trồng - Tất cả cá trong ao/bể đều cùng tốc độ tăng trưởng, kích cỡ đồng đều, dễ quản lý mật độ, không có cá chậm lớn “đeo bám”. - Tránh hao hụt dinh dưỡng cho quá trình sinh sản (trứng, cá bột) ở cá cái, tăng hệ số tận dụng thức ăn (FCR tốt hơn). - Nâng cao năng suất thịt/cá thương phẩm và hiệu quả kinh tế. Tóm lại, phương pháp “tạo cá toàn đực” tận dụng cửa sổ sinh học khi tuyến sinh dục hình thành, dùng hormone androgen can thiệp vào con đường sinh tổng hợp steroid giới tính, chuyển hướng phát triển sinh dục về phía đực, từ đó thu được quần thể cá tăng trưởng nhanh, đồng đều và cho năng suất cao hơn.