
18/05/2026
18/05/2026
Tố Hữu là nhà thơ lớn của nền thơ hiện đại Việt Nam. Với bảy tập thơ lớn, thơ ông được xem là biên niên sử bằng thơ của cách mạng Việt Nam. Đối với Tố Hữu, con đường thơ ca cũng là con đường cách mạng. Thơ ông song hành với con đường cách mạng và phản ánh những chặng đường cách mạng quan trọng của dân tộc. Bài thơ Nhớ đồng là nỗi niềm thương nhớ đồng quê, cảnh vật con người, đồng bào đồng chí của người tù cộng sản trẻ tuổi trong những ngày tháng bị giam ở nhà lao Thừa Thiên Huế.
Tháng 7 năm 1939 Tố Hữu bị thực dân Pháp bắt và giam tại nhà tù Thừa Thiên Huế. Tuy bị giam cầm trong tù ngục nhưng ông vẫn làm thơ. Bài thơ Nhớ đồng được sáng tác trong hoàn cảnh đó và được trích trong tập thơ: Từ ấy trong phần xiềng xích. Đây là một bài thơ tiêu biểu của tập thơ Từ ấy.
“Cô đơn thay là cảnh thân tù/ Tai mở rộng và lòng sôi rạo rực..” đó là cảm giác rõ nhất khi Tố Hữu bị bắt, cách biệt với cuộc sống bên ngoài. Vì vậy một âm thanh, một tiếng động nào bên ngoài dội vào cũng gợi lên trong lòng nhà thơ một nỗi nhớ da diết khôn nguôi. Không phải là tiếng chim tu hú khắc khoải gọi hè như trong bài thơ Khi con tu hú, mà là một tiếng hò quen thuộc của đồng quê:
Gì sâu bằng những trưa thương nhớ
Hiu quạnh bên trong một tiếng hò!
Bài thơ gợi từ tiếng hò thân thuộc trở thành điệp khúc trở đi trở lại: Nỗi thương nhớ; nỗi hiu quạnh. Bằng cách lặp đi lặp lại 4 lần hình ảnh một tiếng hò nhà thơ đã nói lên được sự đồng cảm với tâm trạng cô đơn, cảm giác lạnh lẽo của người tù.
Tiếng hò như một điểm nhấn gợi nhớ, khiến cho bao nhiêu hình ảnh quen thuộc của đồng quê hiện về:
Đâu gió cồn thơm đất nhả mùi
Đâu ruồng che mát thở yên vui
Đâu từng ô mạ xanh mơn mởn
Đâu những nương khoai ngọt sắn bùi?
Âm thanh tiếng hò gợi nhớ về quê hương. Thế giới bên ngoài là đồng quê, hình ảnh con người, mùi hương, màu sắc, âm thanh. Đó là những hình ảnh thân thuộc, da diết của quê hương, xứ sở. Trong xa cách, nỗi nhớ của nhà thơ dường như da diết hơn. Trong xa cách, hình ảnh, mùi vị, âm thanh, màu sắc của quê hương càng trở nên gần gũi lạ thường.
Nỗi nhớ đồng quê ấy còn là nỗi nhớ con người lao động – những người dân quê cần cù, chất phác, quen “dãi gió dầm mưa”,”hiền như đất”, “rất thật thà”:
Đó là những người dân cày quanh năm bán mặt cho đất, bán lưng cho trời. Đó người nông dân với luống cày vất vả, gian nan, lưng còng theo năm tháng. Thế nhưng, ở họ, toát lên một vẻ đẹp sáng ngời của phẩm chất trong sáng, dù có ở trong bùn đen nhưng vẫn nức hương. Chính họ, chính những người lao động chân chất thôn quê ấy còn là những người gieo những tia hi vọng vào tương lai.
18/05/2026
Trong kho tàng thi ca Việt Nam, đề tài bốn mùa luôn là nguồn cảm hứng bất tận cho các thi nhân. Nếu như Xuân Diệu vồ vập với sắc xuân, thì Hữu Thỉnh lại chọn cho mình một góc nhìn vô cùng tinh tế và nhẹ nhàng qua bài thơ "Sang thu". Tác phẩm không chỉ vẽ nên bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp mà còn gửi gắm những suy ngẫm sâu sắc về cuộc đời.
Mở đầu bài thơ, tác giả đón nhận mùa thu bằng tất cả các giác quan:
"Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về"
Thu không về với sắc vàng của lá phong hay vẻ dịu dàng của hoa cúc, mà thu đến từ "hương ổi" thân thuộc của làng quê Bắc Bộ. Từ "phả" gợi một mùi hương nồng nàn, sánh đậm hòa quyện trong cái "gió se" nhè nhẹ. Hình ảnh nhân hóa "sương chùng chình" gợi lên dáng vẻ lững lờ, cố ý chậm lại của làn sương như còn luyến tiếc mùa hạ. Cụm từ "hình như" thể hiện một sự nghi hoặc, một thoáng ngỡ ngàng đầy tinh tế của nhà thơ trước bước đi của thời gian.
Không gian nghệ thuật tiếp tục được mở rộng ở khổ thơ thứ hai với những chuyển động rõ rệt hơn:
"Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu"
Dòng sông không còn cuồn cuộn như những ngày mưa lũ mùa hạ mà trở nên "dềnh dàng", chậm rãi. Ngược lại, những cánh chim lại "vội vã" tìm nơi tránh rét. Đặc biệt, hình ảnh đám mây "vắt nửa mình sang thu" là một liên tưởng thú vị, đầy chất họa, diễn tả sự giao thoa mỏng manh, kỳ diệu giữa hai mùa.
Khổ thơ cuối cùng khép lại bằng những chiêm nghiệm sâu sắc:
"Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi"
Nắng, mưa, sấm vốn là những hiện tượng tự nhiên của mùa hạ, nhưng giờ đây đã đi vào chừng mực, ổn định. Hình ảnh "hàng cây đứng tuổi" không chỉ là thực thể thiên nhiên mà còn là biểu tượng cho những con người đã từng trải, trưởng thành qua giông bão. Họ sẽ bình thản hơn, vững vàng hơn trước những biến động của cuộc đời.
Bằng giọng thơ nhẹ nhàng, hình ảnh giàu sức gợi và các biện pháp tu từ độc đáo, "Sang thu" của Hữu Thỉnh đã chạm đến trái tim người đọc. Bài thơ không chỉ là tiếng lòng yêu thiên nhiên thiết tha mà còn là bài học về sự điềm tĩnh, chín chắn của con người trước dòng chảy thời gian. Đây chính là "tác phẩm tôi yêu" bởi sự giản dị nhưng đầy sức lay động mà nó mang lại.
Nếu bạn muốn hỏi bài tập
Các câu hỏi của bạn luôn được giải đáp dưới 10 phút
CÂU HỎI LIÊN QUAN