21/05/2026

21/05/2026
21/05/2026
Bao la nhất là tình cảm của mẹ, mạnh mẽ là tình cảm của cha, thân thiết là tình cảm anh em và thiêng liêng, bền chặt, lâu dài nhất vẫn là tình bạn.
Là một nhà thơ giàu tình cảm, Nguyễn Khuyến cũng không ngoại lệ khi nói về tình bạn. Những bài thơ bất hủ của ông khi đề cập đến bạn là những minh chứng hùng hồn sâu sắc, quả thật là những tình bạn nên thơ. Bài thơ “Bạn đến chơi nhà” của Nguyễn Khuyến đã thể hiện khá rõ nét về điều đó. Bài thơ này là bài thơ thành công, tiêu biểu nhất của ông, và cũng là bài thơ nổi bật, đại điện cho thơ Nôm Đường luật Việt Nam nói chung.
Bài thơ này ông viết là một kỉ niệm của ông ở tuổi mà xưa nay hiếm. Nó bày tỏ về cảm xúc của ông và một người bạn quen nhau chốn quan trường, nay gặp lại nơi thôn quê thanh bình – nơi chôn rau cắt rốn của ông. Từng câu từ trong bài mượt mà mà thanh cao, tình cảm thắm thiết, gắn bó, mặn mà, đầy chất nhân văn. Nó thể hiện một con người chất phác, sống bằng tình cảm nơi ông. Câu thơ mở đầu như một tiếng reo vui, nó là khởi nguồn cho tất cả tình huống, cảm xúc trong bài.
Gặp lại một người bạn cũ thật khôn xiết biết bao, đặc biệt là khi lại gặp nhau nơi chân quê. Tình nghĩa đó thật quý báu. Sau bao vinh hoa chốn kinh thành nhưng vẫn nhớ về nhau, vẫn tìm thăm trò chuyện. Tuy mặn mà những tình cảm nồng hậu nhưng trong bài vẫn có những tình tiết vui vẻ. Hôm nay bác tới chơi nhà thật quý và hơn nữa là sau bao năm xa cách, nhưng ngặt nỗi hoàn cảnh điều kiện và đó là một tình huống khó xử đối với tác giả: trẻ thì đi vắng, chợ thị xa, ao sâu khó chài cá... một loạt tình huống được liệt kê.
“Đã bấy lâu nay, bác tới nhà
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây ta với ta!”
Thật trớ trêu và cũng đầy hài hước. Lời thơ tự nhiên, vui vẻ, trong sáng tạo nên thanh điệu hoạt bát, toát lên được sự hiếu khách của chủ nhà trước một vị khách quý. Tuy tất cả đều thiếu vắng, ngay đến cả cái tối thiểu để tiếp khách như miếng trầu cũng không có thì câu cuối cùng lại là sự bất ngờ, đầy lý thú và cũng chất chứa những cảm xúc dạt dào, khó tả.
Tình bạn ấy vượt lên trên cả những lễ nghi tầm thường. Ba từ: “ta với ta” là tâm điểm, trọng tâm của bài. Âm điệu bỗng dưng thay đổi, thân mật, ngọt ngào. Nó không giống với ba từ “ ta với ta” trong bài Qua đèo ngang của Bà Huyện Thanh Quan. Trong bài “Qua Đèo Ngang” thì cụm từ trên thể hiện nỗi trống vắng, hiu quạnh nơi đất khách, quê người, còn ba từ này trong bài “Bạn đến chơi nhà” là nồng thắm tình cảm bạn bè chân thành, thanh tao, trong sáng. Nói cho cùng thì nhà thơ đã rất khéo léo lột tả sự nhiệt tình, nóng hổi, mến khách trước hoàn cảnh bất ngờ, thiếu thốn, nghèo khổ của tác giả. Và đằng sau nhưng câu từ dân dã kia là hai tình cảm chân chất, nhỏ nhẹ mà hóm hỉnh đang hướng về nhau. Tình cảm chính là điều mà tác giả mong đợi, khao khát nhất, và chỉ mình nó cũng là đủ để sưởi ấm một buổi trò chuyện, gặp mặt.
Bài thơ đã tạo nên một hình ảnh tình bạn không có gì về vật chất, tất nhiên không phải là thiếu thốn mà là chưa đủ độ, để rồi đúc kết một câu rằng: "Bác đến chơi đây, ta với ta” thật đậm đà, sâu sắc. Bài thơ này không chỉ là một lời bày tỏ chân tình của tác giả mà còn là một triết lý, một bài học, một định hướng về sự chuẩn mực rằng: tình bạn cao hơn mọi của cải, vật chất.
21/05/2026
Bài thơ “Bạn đến chơi nhà” của Nguyễn Khuyến là một tác phẩm đặc sắc viết về tình bạn chân thành, mộc mạc và sâu sắc. Chỉ bằng những hình ảnh đời thường, lời thơ giản dị nhưng giàu cảm xúc, tác giả đã thể hiện được vẻ đẹp của tình bạn vượt lên trên vật chất, lễ nghi thông thường.
“Đã bấy lâu nay bác tới nhà”
Câu thơ như một tiếng reo vui tự nhiên khi gặp lại người bạn tri kỉ sau bao ngày xa cách. Từ “bác” là cách xưng hô thân mật, gần gũi, thể hiện sự tôn trọng và tình cảm gắn bó giữa hai người bạn. Ngay từ đầu, người đọc đã cảm nhận được niềm hạnh phúc chân thành của tác giả khi có bạn đến thăm.
Sau lời chào đón ấy, Nguyễn Khuyến bắt đầu kể về hoàn cảnh của mình. Tưởng như chủ nhà sẽ chuẩn bị một bữa tiếp đãi thịnh soạn, nhưng thực tế lại hoàn toàn ngược lại:
“Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa”
Người giúp việc không có, chợ lại xa nên việc mua sắm cũng khó khăn. Không dừng ở đó, tác giả tiếp tục kể hàng loạt cái “không” rất dí dỏm:
“Ao sâu nước cả khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa khó đuổi gà.”
Cá có đấy nhưng không bắt được, gà có đấy nhưng cũng chẳng thể đuổi bắt. Cách nói hóm hỉnh khiến bài thơ trở nên tự nhiên, gần gũi và giàu chất dân gian. Tiếp theo là hình ảnh khu vườn quê giản dị:
“Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.”
Những thứ rau quả trong vườn đều đang còn non, chưa thể dùng để đãi khách. Qua các hình ảnh ấy, người đọc cảm nhận được cuộc sống thanh đạm của Nguyễn Khuyến nơi quê nhà. Tuy vậy, giọng thơ không hề than thở mà vẫn nhẹ nhàng, vui vẻ. Điều đó cho thấy tác giả rất trân trọng cuộc sống bình dị và xem nhẹ vật chất.
“Bác đến chơi đây, ta với ta.”
Sau hàng loạt cái “không”, cuối cùng điều còn lại chính là tình bạn chân thành. Cụm từ “ta với ta” thể hiện sự đồng điệu, gắn bó sâu sắc giữa hai người bạn tri âm tri kỉ. Họ đến với nhau không vì mâm cao cỗ đầy mà vì sự thấu hiểu và quý mến thật lòng. Đây chính là tư tưởng đẹp nhất mà bài thơ gửi gắm: tình bạn chân thành không cần dựa vào vật chất mà được xây dựng từ sự đồng cảm giữa những tâm hồn.
Với ngôn ngữ giản dị, giọng thơ hóm hỉnh và cảm xúc chân thành, “Bạn đến chơi nhà” đã trở thành một bài thơ tiêu biểu viết về tình bạn trong văn học Việt Nam. Qua tác phẩm, Nguyễn Khuyến không chỉ cho thấy vẻ đẹp của tình bạn tri âm mà còn giúp người đọc hiểu rằng những tình cảm xuất phát từ trái tim luôn đáng quý hơn mọi giá trị vật chất.
Nếu bạn muốn hỏi bài tập
Các câu hỏi của bạn luôn được giải đáp dưới 10 phút
CÂU HỎI LIÊN QUAN