*Nếu cắt bỏ đỉnh chồi của cây đậu đang sinh trưởng mạnh, hiện tượng gì sẽ xảy ra? Giải thích dựa trên vai trò của hoocmôn thực vật. Gthich chi tiết , logic , dễ hiểu.

Khi cắt bỏ đỉnh chồi (ngọn) của cây đậu đang sinh trưởng mạnh, bạn sẽ thấy các chồi bên (các chồi nách) vốn đang kìm hãm phát triển bỗng “bật” dậy, đâm chồi nảy lộc, cây trở nên phân cành, tán lá sum suê hơn. Hiện tượng này giải thích được qua cơ chế “ức chế ngọn” (apical dominance) do hoạt động của hoocmôn thực vật, chủ yếu là auxin. 1. Vai trò của auxin trong ức chế phát triển chồi bên - Auxin (IAA) được tổng hợp chủ yếu tại đỉnh chồi ngọn. - Auxin vận chuyển theo chiều từ ngọn xuống gốc (qua mô mạch rây). - Khi nồng độ auxin cao ở các ngọn mầm nách (chồi bên), nó kìm hãm sự phân chia tế bào, giữ cho chồi bên ở trạng thái nghỉ (không phát triển mạnh). 2. Hiệu ứng cắt bỏ đỉnh chồi - Cắt bỏ ngọn cây là loại bỏ nguồn sản xuất auxin chủ yếu. - Nồng độ auxin ở vùng nách giảm đột ngột, mất đi tác dụng ức chế. - Các chồi bên “thức dậy”, bắt đầu phân chia tế bào, vươn dài thành cành nhánh. 3. Vai trò phối hợp của các hoocmôn khác - Cytokinin (tổng hợp chủ yếu ở rễ) di chuyển lên trên, thúc đẩy phân chia tế bào và mọc chồi. Khi auxin giảm, tác dụng của cytokinin được phát huy mạnh hơn, hỗ trợ chồi bên phát triển. - Một số hormone khác như gibberellin cũng góp phần kích thích kéo dài tế bào, nhưng yếu tố quyết định chính vẫn là cân bằng giữa auxin (ức chế) và cytokinin (kích thích). 4. Tóm lại về cơ chế logic dễ hiểu - Trước khi cắt: ngọn cây giàu auxin → chồi bên bị ức chế → cây mọc vươn cao đơn giản. - Sau khi cắt: auxin giảm → mất kìm hãm chồi bên → cytokinin “lên tiếng” kích thích → chồi nách bật mầm → cây phân thành nhiều cành. Vì vậy, việc cắt bỏ đỉnh chồi không chỉ làm cây đậu không tiếp tục vươn cao mà còn là “mồi lửa” để các chồi bên phát triển, giúp cây phân nhiều nhánh và tăng mật độ lá. This is the principle gardeners often dùng để tạo tán, cân đối hình dạng cây.