« CÂU HỎI Vật Lý · Lớp $9$ $...$

**Giải:** Cho đoạn thẳng vật AB trước thấu kính, trên hình có 4 điểm rõ: ba điểm tạo thành tam giác vuông cân (vuông tại A) và một điểm là trọng tâm tam giác đó. Các điểm này chính là hai đầu của vật và hai đầu của ảnh. --- **a) Xác định điểm B trên hình** - Tam giác vuông cân có đỉnh vuông tại A, nghĩa là điểm A chính là một đầu của vật. - Tam giác vuông cân có hai cạnh góc vuông bằng nhau. Nếu biết điểm A, thì điểm B nằm trên hình sao cho AB vuông góc và bằng với cạnh còn lại của tam giác. - Trọng tâm của tam giác vuông cân (vuông tại A) là điểm giao nhau của ba đường trung tuyến, trong đó trọng tâm chia đường trung tuyến theo tỷ lệ 2:1, tính từ đỉnh. - Theo đề, 4 điểm trên hình gồm 2 đầu của vật và 2 đầu của ảnh. Vì vậy, nếu biết 3 điểm là A, và hai đầu ảnh thì điểm còn lại chính là B. - Do tam giác vuông cân có đỉnh vuông tại A, với A là đầu vật, điểm B chính là điểm nằm trên cạnh vuông góc với cạnh chứa A, tạo thành đoạn AB là đoạn vật. **Kết luận:** Điểm B là điểm trên hình tạo thành tam giác vuông cân với đỉnh vuông tại A, tức là điểm còn lại trong 3 điểm tam giác vuông, là đầu kia của đoạn thẳng vật AB. --- **b) Khôi phục vị trí quang tâm và các tiêu điểm của thấu kính** Cách làm bằng vẽ và phân tích: 1. **Xác định vật và ảnh:** - Vật AB đặt trước thấu kính, ảnh A'B' nằm phía sau thấu kính hoặc trước tùy tính chất thấu kính (lõm hoặc hội tụ). 2. **Xác định đường thẳng quang tâm O:** - Vẽ đường thẳng nối điểm A và điểm A' (đầu vật và đầu ảnh tương ứng). - Vẽ đường thẳng nối điểm B và điểm B' (đầu vật và đầu ảnh tương ứng). - Giao điểm của hai đường thẳng này là quang tâm O của thấu kính. 3. **Xác định tiêu điểm:** - Vẽ tia sáng đi qua quang tâm thấu kính sẽ không đổi hướng. - Dùng định luật khúc xạ ánh sáng và các tia quan trọng của thấu kính: - Tia đi qua quang tâm không đổi hướng. - Tia song song với trục chính đi qua tiêu điểm sau. - Tia đi qua tiêu điểm trước sẽ ra song song với trục chính. - Từ các tia này và vị trí vật - ảnh trên hình, xác định được tiêu điểm F trước và F' sau thấu kính. --- **Tóm tắt:** - Điểm B là điểm tạo thành tam giác vuông cân với đỉnh vuông tại A, chính là đầu còn lại của đoạn thẳng vật AB. - Quang tâm O là giao điểm của các đường thẳng nối vật và ảnh. - Các tiêu điểm F, F' được xác định dựa trên các tia đặc biệt của thấu kính, có thể vẽ lại dựa trên vị trí vật, ảnh và quang tâm. --- **Đáp án:** a) Điểm B là điểm tạo thành tam giác vuông cân với đỉnh vuông tại A, tức là đầu còn lại của vật AB trên hình vẽ. b) Để khôi phục quang tâm và tiêu điểm của thấu kính, ta vẽ các đường nối tương ứng giữa vật và ảnh, tìm giao điểm (quang tâm), sau đó dùng các tia đặc biệt của thấu kính để xác định vị trí các tiêu điểm trước và sau thấu kính.