Viết bài nghị luận văn học về tác phẩm "ngày xưa" tác giả vũ cao có luận đề luận điểm luận cứ

Question

Nhân Irving · Accepted Answer

{"userId":5326994,"userName":"đăng Hải"}

Vũ Cao là một nhà thơ quân đội với hồn thơ chất phác, đằm thắm. Nếu như "Núi Đôi" là bản tình ca bi tráng về tình yêu thời kháng chiến, thì "Ngày xưa" lại là một tiếng lòng nhẹ nhàng, sâu lắng về những ký ức tuổi thơ và tình yêu thuở ban đầu. Tác phẩm không chỉ là lời tự sự cá nhân mà còn chạm đến trái tim người đọc bởi vẻ đẹp của nỗi nhớ hoài niệm.

Mở đầu bài thơ, tác giả đưa người đọc trở về với không gian của quá khứ. "Ngày xưa" không đơn thuần là một mốc thời gian, mà là một vùng trời kỷ niệm. Ở đó, hình ảnh "em" hiện lên với sự hồn nhiên nhất:

"Ngày xưa có anh và có em..."

Những luận cứ về nụ cười, ánh mắt hay những câu chuyện trẻ con được đan xen làm hiện rõ một tình bạn thanh mai trúc mã. Tình yêu ở đây chưa thành hình rõ rệt, nó mới chỉ là những rung cảm nảy mầm từ sự gắn bó nơi xóm nhỏ, vườn xưa. Chính cái chất thực của đời thường đã khiến ý thơ trở nên gần gũi.

Thời gian trong thơ Vũ Cao luôn mang theo quy luật nghiệt ngã của sự thay đổi. Khi cái "ngày xưa" khép lại, thực tại hiện ra với những khoảng trống. Tác giả sử dụng các luận cứ về sự chia li – có thể là do tiếng gọi của quê hương hay những bước chân lên đường của người lính. Sự tiếc nuối không nằm ở những biến cố lớn lao mà nằm ở những điều chưa kịp nói, ở mái tóc đã dài theo năm tháng nhưng người cũ không còn ở bên. Cảm giác hụt hẫng khi nhìn lại dấu vết cũ nhưng cảnh vật đã đổi thay khiến bài thơ mang một màu sắc đượm buồn nhưng không bi lụy.

Thành công của bài thơ nằm ở bút pháp tự sự kết hợp với trữ tình. Cách dùng điệp từ "ngày xưa" xuyên suốt tác phẩm giống như một nhịp gõ vào cánh cửa ký ức, vừa để khẳng định giá trị của quá khứ, vừa để xoa dịu nỗi đau hiện tại. Ngôn ngữ thơ Vũ Cao không cầu kỳ, bóng bẩy mà mộc mạc như chính con người ông, tạo nên một giọng điệu thủ thỉ, tâm tình, khiến người đọc cảm thấy như đang nghe một câu chuyện đời mình.

Tóm lại, bài thơ "Ngày xưa" của Vũ Cao là một nốt lặng đầy ý nghĩa trong thơ ca Việt Nam. Qua những luận điểm về nỗi nhớ và nghệ thuật trần thuật, ta thấy được một tâm hồn thi sĩ biết nâng niu những điều bình dị nhất. Bài thơ nhắc nhở chúng ta rằng, dù thời gian có trôi đi, những ký ức "ngày xưa" vẫn mãi là điểm tựa tinh thần vững chãi cho mỗi con người trên hành trình trưởng thành.

Timi · Answer

Vũ Cao là nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Pháp. Ông sáng tác không nhiều nhưng "Ngày xưa" là một thi phẩm đặc sắc. Thi phẩm thấm đẫm cảm xúc hoài niệm xa xăm của nhân vật trữ tình. Đó là những hồi ức đẹp đẽ về tuổi thơ êm đềm bên người mẹ kính yêu.

Trước hết, hai khổ thơ đầu là bức tranh thiên nhiên làng quê Việt Nam thanh bình, yên ả được tái hiện qua lăng kính của nhân vật trữ tình. Đó là cánh đồng lúa mênh mông, bát ngát với màu xanh tươi mát mắt:

"Cánh đồng quê dài vô tận
Chân trời như giếng sạch cơn mưa
Khung trời cỏ mượt mà xanh ngắt
Đồng lúa chín như mối vàng ôm"

Hình ảnh ẩn dụ "chân trời như giếng sạch cơn mưa" gợi lên vẻ đẹp trong trẻo, tinh khôi của bầu trời sau cơn mưa. Bầu trời soi bóng xuống dòng nước trong veo, phản chiếu như một chiếc gương khổng lồ. Đồng lúa được mùa trĩu bông, nặng hạt, tạo nên một "mối vàng" khổng lồ, lấp lánh dưới ánh nắng mặt trời. Màu vàng của lúa chín càng làm cho khung cảnh thêm phần rực rỡ, ấm áp. Tất cả hòa quyện vào nhau, tạo nên một bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp, tràn đầy sức sống. Đọc những câu thơ này, ta như được đắm chìm trong khung cảnh thanh bình, yên ả của làng quê Việt Nam.

Không chỉ vậy, trong kí ức của nhân vật trữ tình còn in đậm hình ảnh con đường đất đỏ:

"Con đê đầy những su hào
Nắng trưa ngập ngừng nô đùa trên lá
Lúa mềm như vai thân yêu
Đầy cánh cò trắng bay theo mùa"

Trên con đê quen thuộc, từng hàng su hào mọc thẳng tắp, tỏa ra sức sống mãnh liệt. Nắng chiều buông xuống, nhẹ nhàng nô đùa trên tán lá, tạo nên một khung cảnh thơ mộng, trữ tình. Lúa xanh mướt, mềm mại như bờ vai của người thân thương. Trên nền trời xanh ngắt, những cánh cò trắng bay lượn, tạo nên một bức tranh thủy mặc tuyệt đẹp. Những hình ảnh thơ giản dị, mộc mạc nhưng lại chứa đựng biết bao tình cảm tha thiết của nhân vật trữ tình đối với quê hương.

Qua ngòi bút tài hoa của Vũ Cao, bức tranh thiên nhiên làng quê Việt Nam hiện lên thật sống động, chân thực. Đó là một bức tranh hài hòa về màu sắc, đường nét, ánh sáng,... gợi lên trong lòng người đọc một niềm tự hào, yêu mến về quê hương, đất nước.

Như vậy, bằng những hình ảnh thơ giản dị, mộc mạc nhưng giàu sức gợi hình, gợi cảm, hai khổ thơ đầu của bài thơ "Ngày xưa" đã khắc họa thành công bức tranh thiên nhiên làng quê Việt Nam thanh bình, yên ả. Bức tranh ấy đã khơi gợi trong lòng người đọc những cảm xúc bâng khuâng, xao xuyến về một thời đã qua.

Tiếp đến, hình ảnh người mẹ tần tảo, lam lũ, vất vả vì con hiện lên rõ nét qua khổ thơ tiếp theo:

"Mẹ tôi gánh nặng kẽo kẹt
Đường đồi nắng cháy đôi vai gầy
Bóng chiều đổ xuống thẫm lầy
Tôi mơ bước chân tôi giẫm gai"

Người mẹ xuất hiện với dáng vẻ quen thuộc, gần gũi của người phụ nữ Việt Nam truyền thống. Mẹ gánh trên vai những gánh hàng nặng nhọc, bước đi trên con đường đồi núi gập ghềnh, quanh co. Dưới cái nắng chói chang của buổi trưa hè, lưng áo mẹ ướt đẫm mồ hôi, đôi vai gầy guộc chịu đựng bao nhiêu gánh nặng. Bóng chiều dần buông xuống, phủ lên khung cảnh một màu đen sẫm, báo hiệu một ngày sắp qua đi. Trong khoảnh khắc đó, nhân vật trữ tình chợt mơ ước được trở về tuổi thơ, được sống trong vòng tay yêu thương, chở che của mẹ. Ước mơ ấy thật giản dị nhưng cũng thật thiêng liêng, cao quý.

Hình ảnh so sánh "Mẹ già như chuối chín cây" vừa gợi lên vẻ đẹp tần tảo, lam lũ của người mẹ, vừa ẩn chứa nỗi lo lắng, xót xa của nhân vật trữ tình. Mẹ đã già rồi, giống như những quả chuối chín muồi, bất kỳ lúc nào cũng có thể lìa cành. Điều đó khiến cho nhân vật trữ tình cảm thấy day dứt, tiếc nuối. Bởi vậy, anh luôn muốn được ở bên cạnh mẹ, được chăm sóc, phụng dưỡng mẹ trọn đời.

Khổ thơ cuối cùng là nỗi buồn man mác, bâng khuâng của nhân vật trữ tình khi nhìn thấy cảnh vật thay đổi:

"Mấy chục năm rồi hôm nay lại
Bước chân tôi đi trên bãi cát
Tôi quên làm sao được những ngày
Đã qua đi không bao giờ trở lại"

Sau mấy chục năm xa cách, nhân vật trữ tình mới có dịp trở về thăm quê hương. Anh dạo bước trên bãi cát, ngắm nhìn khung cảnh thiên nhiên quen thuộc. Tuy nhiên, anh chợt nhận ra rằng mọi thứ đã thay đổi, không còn như xưa nữa. Bãi cát năm xưa giờ đã trở nên hoang sơ, vắng lặng. Những hàng cây xanh mát giờ đã trơ trụi, khẳng khiu. Dòng sông hiền hòa, thơ mộng giờ đã trở nên dữ dội, hung bạo. Nhìn cảnh vật thay đổi, lòng nhân vật trữ tình bỗng trào dâng một nỗi buồn man mác, bâng khuâng. Anh chợt nhận ra rằng, tất cả những gì đẹp đẽ, tươi đẹp nhất của tuổi thơ đã qua đi mãi mãi, không bao giờ trở lại.

Nỗi buồn ấy càng được tô đậm bởi tiếng chim quốc kêu:

"Quốc quốc, gia gia, ơi đâu rồi?
Thương nhớ ai, ai thấu hiểu lòng tôi?"

Tiếng chim quốc kêu như một lời than thở, tiếc nuối về những gì đã qua. Nó gợi lên trong lòng nhân vật trữ tình nỗi nhớ da diết về quê hương, về những người thân yêu đã khuất.

Như vậy, khổ thơ cuối cùng của bài thơ "Ngày xưa" đã thể hiện một cách chân thực và sâu sắc nỗi buồn man mác, bâng khuâng của nhân vật trữ tình trước sự thay đổi của thời gian và không gian. Qua đó, tác giả muốn nhắn nhủ tới người đọc hãy biết trân trọng những gì mình đang có, bởi tất cả những gì đẹp đẽ, tươi đẹp nhất của quá khứ đều đã qua đi mãi mãi.

Tóm lại, bài thơ "Ngày xưa" của Vũ Cao là một bài thơ hay, giàu ý nghĩa. Bài thơ đã mang đến cho người đọc những cảm xúc chân thành, sâu lắng về tình cảm gia đình, quê hương. Qua đó, tác giả cũng muốn nhắn nhủ tới người đọc hãy biết trân trọng những gì mình đang có, bởi tất cả những gì đẹp đẽ, tươi đẹp nhất của quá khứ đều đã qua đi mãi mãi.