quá trình sinh sản ở sinh vật được diễn ra định kì ở mỗi loài là do yếu tố nào tham gia quá trình điều hòa sinh sản?

Quá trình sinh sản định kỳ ở mỗi loài (sinh sản theo mùa) không phải ngẫu nhiên mà do sự phối hợp giữa các yếu tố ngoại cảnh và hệ thống điều hoà nội tiết trong cơ thể, cụ thể như sau: 1. Yếu tố ngoại cảnh - Ánh sáng ngày–đêm (chu kỳ quang kỳ): độ dài ngày ngắn hay dài kích thích hay ức chế tuyến tùng tiết melatonin. - Nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa, dinh dưỡng, mật độ quần thể… cũng đóng góp tín hiệu môi trường. 2. Hệ thống nội tiết (trục hạ đồi – tuyến yên – tuyến sinh dục) - Hạ đồi sản sinh hormon kích thích vùng lưới (GnRH), truyền tín hiệu đến tuyến yên. - Tuyến yên tiết ra hai hormon sinh dục chính: FSH và LH, thúc đẩy nang trứng, tinh hoàn phát triển và tiết estrogen, testosterone. - Tuyến tùng (pineal) tiết melatonin theo chu kỳ ánh sáng, ảnh hưởng lên GnRH và điều chỉnh thời điểm sinh sản. - Estrogen, progesterone (ở động vật có vú) hoặc androgen (ở đực) tạo phản hồi ngược (+/–) lên hạ đồi – yên để điều hòa chu kỳ sinh sản. Tóm lại, chu kỳ sinh sản định kỳ là kết quả của: 1. Tín hiệu ngoại cảnh (nhất là thay đổi độ dài ngày–đêm) → 2. Thay đổi tiết melatonin ở tuyến tùng → 3. Kích hoạt hoặc ức chế trục hạ đồi – tuyến yên – tuyến sinh dục → 4. Điều hòa sinh trưởng, phát triển tuyến sinh dục và quá trình sinh sản.