Thuế thu nhập cá nhân là gì và được tính dựa trên những yếu tố nào?

Thuế thu nhập cá nhân là khoản tiền mà người có thu nhập phải trích nộp một phần từ các nguồn thu nhập của mình vào ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật. Đây là loại thuế trực thu, nghĩa là đánh trực tiếp vào thu nhập thực tế của từng cá nhân sau khi đã trừ đi các khoản chi phí hợp lý và giảm trừ gia cảnh.

Việc tính thuế thu nhập cá nhân hiện nay được dựa trên các yếu tố cơ bản sau:

Về đối tượng cư trú và nguồn thu nhập:

Đối với cá nhân cư trú (người ở tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong một năm dương lịch hoặc có nơi ở thường xuyên), thuế được tính trên toàn bộ thu nhập phát sinh cả trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam.

Đối với cá nhân không cư trú, thuế chỉ tính trên phần thu nhập phát sinh tại Việt Nam.

Về thu nhập chịu thuế:

Thu nhập chịu thuế được xác định tùy thuộc vào từng loại nguồn thu nhập khác nhau, bao gồm thu nhập từ tiền lương, tiền công; thu nhập từ kinh doanh; thu nhập từ đầu tư vốn, chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng bất động sản; thu nhập từ trúng thưởng, bản quyền, nhượng quyền thương mại, thừa kế, quà tặng.

Về thu nhập tính thuế và các khoản giảm trừ:

Đối với nguồn thu nhập phổ biến nhất là tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú, tiền thuế phải nộp được tính dựa trên thu nhập tính thuế. Thu nhập tính thuế này được xác định bằng cách lấy tổng thu nhập chịu thuế trừ đi các khoản sau:

Các khoản đóng bảo hiểm bắt buộc như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp đối với một số ngành nghề.

Khoản giảm trừ gia cảnh cho bản thân người nộp thuế.

Khoản giảm trừ cho những người phụ thuộc như con cái, cha mẹ hết tuổi lao động hoặc không có khả năng lao động.

Các khoản đóng góp vào quỹ từ thiện, nhân đạo, khuyến học theo quy định.

Về thuế suất áp dụng:

Tùy thuộc vào loại thu nhập và đối tượng cư trú mà mức thuế suất sẽ khác nhau:

Đối với tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú thì áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần. Biểu thuế này gồm nhiều bậc, thu nhập tính thuế càng cao thì sẽ bị áp mức thuế suất càng lớn, thấp nhất là 5% và cao nhất là 35%.

Đối với cá nhân không cư trú hoặc đối với các loại thu nhập khác như chuyển nhượng bất động sản, đầu tư vốn, trúng thưởng thì áp dụng mức thuế suất toàn phần cố định, tức là một mức phần trăm cố định trên tổng thu nhập.