ĐỀ 71: Đọc ngữ liệu sau và thực hiện các yêu cầu

câu 1: - Ngôi kể: thứ nhất
- Nhân vật: mẹ, anh Hai, con, em, hai đứa trẻ, con bé, thằng anh, thằng nhỏ

câu 2: Trong đoạn trích, có sự đối lập rõ ràng về cách ứng xử với chiếc bánh kem giữa hai nhóm nhân vật:

* Thằng bé trên xe hơi: Hành động của thằng bé thể hiện sự vô tâm, ích kỷ khi ném bỏ chiếc bánh kem một cách phũ phàng, bất chấp cảm xúc của người khác. Nó không hề quan tâm đến công sức, tình cảm của những người lao động nghèo khổ đã tạo nên chiếc bánh ấy.
* Hai đứa trẻ nghèo: Hai đứa trẻ nghèo thể hiện lòng biết ơn, trân trọng đối với chiếc bánh kem dù nó bị bẩn. Chúng cố gắng tìm cách để thưởng thức món quà quý giá này, dù phải chịu đựng mùi hôi tanh của cống rãnh. Sự đối lập này phản ánh sự khác biệt về nhận thức, đạo đức và lối sống giữa hai tầng lớp xã hội.

Sự đối lập này góp phần làm nổi bật chủ đề của tác phẩm: phê phán sự vô tâm, ích kỷ của những người giàu có, đồng thời ca ngợi lòng biết ơn, sự trân trọng của những người nghèo khó.

câu 3: - Câu nói "Cho em ba ngón, anh chỉ liếm hai ngón thôi" thể hiện sự ích kỷ, tham lam của người anh. Anh ta muốn giữ phần nhiều hơn cho bản thân, dù biết rằng điều đó khiến em gái buồn lòng. Hành động này phản ánh tính cách hẹp hòi, thiếu tình cảm của người anh.
- Ngoài ra, câu nói còn thể hiện sự bất lực của người anh trước hoàn cảnh khó khăn. Anh ta không thể giúp đỡ em gái như mong muốn, nên đành phải chấp nhận chia sẻ ít ỏi những gì mình có. Điều này cho thấy sự bất công xã hội, nơi những người giàu sang vẫn sống trong xa hoa, bỏ mặc những mảnh đời cơ cực bên lề cuộc sống.

câu 4: Trong đoạn trích, tác giả Lý Thanh Thảo đã sử dụng phép đối lập để tạo nên sự tương phản giữa cuộc sống giàu sang của gia đình có chiếc bánh kem bị vứt bỏ và hoàn cảnh nghèo khó của hai đứa trẻ đang bới móc đống rác. Phép đối lập này giúp tác giả thể hiện rõ nét sự bất công xã hội, đồng thời khơi gợi lòng cảm thông và suy ngẫm về giá trị của những điều tưởng chừng như nhỏ bé nhất.

- Sự đối lập về mặt vật chất: Chiếc bánh kem bị vứt bỏ tượng trưng cho sự lãng phí, xa hoa của gia đình giàu có, trong khi hai đứa trẻ phải vất vả kiếm tìm từng mẩu thức ăn từ đống rác.
- Sự đối lập về mặt tinh thần: Hai đứa trẻ dù thiếu thốn nhưng vẫn giữ được lòng tự trọng, không vì miếng ăn mà đánh mất phẩm giá. Ngược lại, người cha trong gia đình giàu có lại vô tâm, thờ ơ trước nỗi khổ của con cái.

Phép đối lập được sử dụng một cách khéo léo, tạo nên hiệu quả nghệ thuật cao:

- Tăng tính kịch tính: Sự đối lập giữa hai hoàn cảnh sống khiến câu chuyện trở nên hấp dẫn, thu hút người đọc.
- Thể hiện chủ đề: Qua phép đối lập, tác giả muốn nhấn mạnh sự bất công xã hội, đồng thời khẳng định giá trị nhân văn sâu sắc của tình người.
- Gợi mở suy ngẫm: Câu chuyện đặt ra nhiều vấn đề cần suy nghĩ: trách nhiệm của mỗi cá nhân với cộng đồng, ý nghĩa của việc trân trọng những gì mình đang có...

câu 5: Anh Hai là một nhân vật trong tác phẩm cùng tên của Lý Thanh Thảo. Anh ta được miêu tả là một người đàn ông có tính cách hiền lành, tốt bụng và luôn quan tâm đến những người xung quanh. Trong câu chuyện này, Anh Hai đã giúp đỡ một cô gái bị lạc đường tìm lại gia đình của mình. Anh ta đã dành thời gian để lắng nghe câu chuyện của cô gái, an ủi và động viên cô ấy. Sau đó, Anh Hai đã đưa cô gái đến đồn cảnh sát để nhờ họ giúp đỡ. Nhờ sự giúp đỡ của Anh Hai, cô gái đã được đoàn tụ với gia đình của mình.
Truyện ngắn Anh Hai mang thông điệp về tình yêu thương, sự sẻ chia và lòng nhân ái. Nó nhắc nhở chúng ta rằng, mỗi người đều có trách nhiệm giúp đỡ những người gặp khó khăn, bất hạnh. Hãy luôn mở rộng tấm lòng để chia sẻ niềm vui, nỗi buồn với mọi người xung quanh.