đất vị hoàng Có đất nào như đất ấy không? Phố phường tiếp giáp với bờ sông. Nhà kia lỗi phép con khinh bố, Mụ nọ chanh chua vợ chửi chồng. Keo cú người đâu như cứt sắt[1], Tham lam chuyện thở rặt hơi...

Câu 1: Phân tích tác dụng của các biện pháp tu từ
Bài thơ sử dụng nhiều biện pháp tu từ đặc sắc, tiêu biểu là:

Câu hỏi tu từ: Xuất hiện ở câu đầu và câu cuối (Có đất nào như đất ấy không?).

Tác dụng: Tạo cấu trúc đầu cuối tương ứng, nhấn mạnh sự ngạc nhiên, mỉa mai và thái độ phê phán cực độ của tác giả đối với sự suy đồi của vùng đất Vị Hoàng lúc bấy giờ.

Liệt kê: Liệt kê các cảnh tượng chướng tai gai mắt (con khinh bố, vợ chửi chồng, người keo cú, kẻ tham lam).

Tác dụng: Phơi bày trần trụi sự băng hoại đạo đức từ trong gia đình ra ngoài xã hội.

Ẩn dụ/Hoán dụ: Cứt sắt (sự keo kiệt), hơi đồng (sự thực dụng, ham tiền).

Tác dụng: Tăng sức biểu cảm, làm nổi bật sự tha hóa của con người khi coi trọng tiền bạc hơn nghĩa tình.

Câu 2: Nội dung của bài thơ và điều nhấn mạnh
Nội dung: Bài thơ phác họa bức tranh hiện thực về vùng đất Vị Hoàng (Nam Định) trong buổi giao thời, khi nền nếp phong kiến suy tàn và lối sống thực dụng của xã hội thực dân nửa phong kiến bắt đầu xâm nhập.

Điều nhấn mạnh: Tác giả nhấn mạnh vào sự băng hoại đạo đức truyền thống và sự lên ngôi của đồng tiền. Các mối quan hệ thiêng liêng như cha - con, vợ - chồng bị đảo lộn hoàn toàn.

Câu 3: Tình cảm, cảm xúc của tác giả
Tác giả bày tỏ thái độ mỉa mai, khinh bỉ và đau xót.

Ông khinh bỉ những hạng người tham lam, keo kiệt.

Ông đau xót trước cảnh đạo lý gia đình bị chà đạp.

Đằng sau những lời lẽ sắc sảo là một tấm lòng ưu thời mẫn thế (lo cho thời thế), trăn trở về những giá trị văn hóa dân tộc đang bị mai một.

Câu 4: Các chi tiết trào phúng trong bài thơ
Tiếng cười trào phúng của Tú Xương rất sắc lạnh qua các chi tiết:

Cảnh gia đình đảo điên: Con khinh bố, vợ chửi chồng.

Cách dùng từ ngữ dân dã, thậm xưng nhưng rất trúng: Keo cú người đâu như cứt sắt.

Sự tương phản giữa cái tên "Vị Hoàng" (vẻ huy hoàng, tốt đẹp của dòng sông) với cái hiện thực "rặt hơi đồng" (mùi tiền bạc tầm thường).

Câu 5: Thông điệp của tác giả
Tác giả muốn gửi gắm thông điệp về việc giữ gìn đạo đức và nhân cách. Tiền bạc có thể làm thay đổi diện mạo phố phường nhưng không được phép làm tha hóa tâm hồn con người và làm sụp đổ các giá trị lễ giáo, đạo lý tốt đẹp của dân tộc.

Câu 6: Giải pháp cụ thể cho vấn đề đạo đức trong xã hội hiện đại
Từ nội dung bài thơ, em nhận thấy sự xuống cấp đạo đức trong giao tiếp gia đình là vấn đề cần quan tâm. Để khắc phục, mỗi cá nhân cần tự giác rèn luyện lối sống "kính trên nhường dưới" và dành thời gian chia sẻ, thấu hiểu giữa các thành viên để gắn kết tình cảm. Nhà trường và gia đình cần phối hợp chặt chẽ hơn trong việc giáo dục kỹ năng sống và các giá trị đạo lý truyền thống cho thế hệ trẻ. Đặc biệt, chúng ta cần xây dựng một lối sống lành mạnh, biết coi trọng tình nghĩa hơn là những giá trị vật chất phù phiếm.