tiến sĩ giấy Cũng cờ, cũng biển, cũng cân đai, Cũng gọi ông nghèo có kém ai. Mảnh giấy làm nên thân giáp bảng, Phấn son tô điểm mặt văn khôi. Tấm thân xiêm áo sao mà nhẹ? Cái giá khoa danh ấy mới hờ...

Câu 1: Phân tích tác dụng của các biện pháp tu từ
Bài thơ sử dụng nhiều biện pháp tu từ đặc sắc:

Điệp từ "Cũng": Xuất hiện 4 lần trong hai câu đầu (Cũng cờ, cũng biển, cũng cân đai...).

Tác dụng: Tạo nhịp điệu dồn dập, liệt kê đầy đủ những vẻ bề ngoài hào nhoáng của một vị tiến sĩ, đồng thời tạo ra sự nghi ngờ, mỉa mai về tính xác thực của những thứ "cũng có" đó.

Đối lập (Tương phản): Đối lập giữa cái vẻ ngoài trang trọng (giáp bảng, văn khôi, lọng xanh) với bản chất tầm thường, giả tạo (mảnh giấy, phấn son, đồ chơi).

Tác dụng: Làm nổi bật sự kệch cỡm, vô nghĩa của những danh hiệu hữu danh vô thực.

Câu hỏi tu từ: Tấm thân xiêm áo sao mà nhẹ?

Tác dụng: Nhấn mạnh sự rỗng tuếch, thiếu sức nặng cốt cách của những kẻ làm quan chỉ để trang trí.

Câu 2: Nội dung của bài thơ và điều nhấn mạnh
Nội dung: Bài thơ miêu tả hình ảnh con bù nhìn bằng giấy (tiến sĩ giấy) được bày bán hoặc chơi trong dịp Tết Trung thu. Qua đó, tác giả ngầm ám chỉ những ông tiến sĩ đương thời - những kẻ có bằng cấp nhưng không có thực tài, không giúp gì được cho nước, cho dân.

Điều nhấn mạnh: Nhấn mạnh sự giả tạo và rẻ rúng của khoa cử, danh vọng trong xã hội thực dân nửa phong kiến lúc bấy giờ.

Câu 3: Tình cảm, cảm xúc của tác giả
Tác giả bày tỏ thái độ mỉa mai, châm biếm sâu cay, nhưng ẩn sau đó là nỗi đau xót, tự trào.

Nguyễn Khuyến vốn là một đại khoa (Tam nguyên Yên Đổ), ông nhìn "tiến sĩ giấy" mà đau xót cho chính mình và lứa nhà nho bất lực trước cảnh nước mất nhà tan. Đó là cảm xúc chua chát của một trí thức có tâm huyết nhưng sinh nhầm thời.

Câu 4: Chi tiết trào phúng trong bài thơ
Tiếng cười trào phúng tập trung ở những chi tiết:

Phấn son tô điểm mặt văn khôi: Một vị tiến sĩ mà phải dùng "phấn son" để làm đẹp mặt, cho thấy sự giả tạo, nữ tính hóa, mất đi sự cương trực của bậc sĩ phu.

Cái giá khoa danh ấy mới hời: Coi danh hiệu cao quý nhất của con người là một món hàng mua bán rẻ mạt.

Tưởng rằng đồ thật hóa đồ chơi: Cú "lật kèo" ở câu cuối phơi bày sự thật phũ phàng: tất cả chỉ là một vở kịch, một món đồ chơi không hơn không kém.

Câu 5: Thông điệp của tác giả
Nguyễn Khuyến gửi gắm thông điệp về giá trị thực của con người: Danh vị, bằng cấp chỉ là vỏ bọc bên ngoài; giá trị cốt lõi nằm ở tài năng thực sự và đạo đức, trách nhiệm với xã hội. Ông phê phán lối sống hư danh, chuộng hình thức và cảnh báo về một xã hội mà các giá trị tinh hoa bị rẻ rúng thành món đồ chơi.

Câu 6: Giải pháp cho vấn đề "Học giả - Bằng thật" hiện nay
Từ nội dung bài thơ, em nhận thấy vấn đề "bệnh thành tích" và "chuộng bằng cấp" vẫn còn tồn tại trong xã hội hiện nay. Để giải quyết, chúng ta cần thay đổi tư duy từ trọng bằng cấp sang trọng thực lực và kỹ năng làm việc thực tế. Các cơ quan tuyển dụng cần chú trọng vào bài kiểm tra năng lực thực tế thay vì chỉ nhìn vào tấm bằng để đánh giá ứng viên. Đồng thời, mỗi cá nhân cần tự ý thức học tập để tích lũy kiến thức thực chất, tránh lối học vẹt, học chỉ để lấy danh hiệu suông.