Giúp tôi với

i:
câu 1. đoạn trích thuộc thể thơ thất ngôn xen lục ngũ

câu 2. đọc hiểu (4,0 điểm) đọc bài thơ sau:
rồi hóng mát thuở ngày trường
hòe lục đùn đùn tán rợp giương
thạch lựu hiên còn phun thức đỏ
hồng liên trì đã tiễn mùi hương
lao xao chợ cá làng ngư phủ
dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương
dẽ có ngu cầm đàn một tiếng
dân giàu đủ khắp đòi phương.
(gương báu khuyên răn, 43; nguyễn trãi, , ngữ văn 10, tập 2, nxbgd, 2020)
chú thích: ngu cầm: câu chuyện về hai vị vua nổi tiếng nhân đức nghiêu - thuấn, luôn chăm lo cho đời sống nhân dân bởi vậy mà hai triều đại này vô cùng hưng thịnh, thái bình; dân chúng ấm no, hạnh phúc. mỗi ngaỳ, vua thường đem đàn khúc nam phong ca ngợi cảnh thái bình thịnh trị.
trả lời câu hỏi sau:
tìm những từ ngữ, hình ảnh miêu tả cảnh thiên nhiên mùa hè trong bài thơ

Phản ánh:

Bài tập này yêu cầu học sinh xác định và phân tích các từ ngữ, hình ảnh miêu tả cảnh thiên nhiên mùa hè trong bài thơ "Gương báu khuyên răn". Để giải quyết bài tập này, học sinh cần nắm vững kiến thức về biện pháp tu từ, đặc biệt là ẩn dụ và nhân hóa. Ngoài ra, việc sử dụng bảng biểu để trình bày kết quả cũng giúp học sinh tổ chức ý tưởng một cách rõ ràng và logic hơn.



câu 2. Biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ "Lao xao chợ cá làng ngư phủ Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương" là nhân hóa. Tác giả đã sử dụng các động từ chỉ hành động của con người như "lao xao", "dắng dỏi" để miêu tả âm thanh của chợ cá và tiếng ve, khiến cho khung cảnh trở nên sinh động, gần gũi với cuộc sống thường nhật.

Phân tích hiệu quả nghệ thuật:

- "Lao xao chợ cá": Từ láy "lao xao" gợi lên hình ảnh nhộn nhịp, tấp nập của phiên chợ quê, tạo cảm giác vui tươi, rộn ràng.
- "Dắng dỏi cầm ve": Động từ "dắng dỏi" vốn dùng để miêu tả âm thanh của nhạc cụ, ở đây lại được sử dụng để miêu tả tiếng ve, khiến cho tiếng ve trở nên du dương, trầm bổng, tạo nên sự tương phản thú vị giữa âm thanh tự nhiên và âm thanh do con người tạo ra.
- "Lầu tịch dương":** Hình ảnh "lầu tịch dương" gợi lên không gian yên tĩnh, vắng lặng của buổi chiều tà. Sự đối lập giữa âm thanh náo nhiệt của chợ cá và tiếng ve với khung cảnh tĩnh lặng càng làm tăng thêm vẻ đẹp trữ tình, lãng mạn cho bức tranh thiên nhiên.

Việc sử dụng biện pháp nhân hóa giúp tác giả thể hiện tài năng quan sát tinh tế, khả năng cảm nhận sâu sắc về cuộc sống, đồng thời tạo nên một bức tranh mùa hè đầy sức sống, tràn đầy niềm vui và hy vọng.

câu 3. Tác giả sử dụng các động từ mạnh như "đùn đùn", "giương", "phun" để miêu tả sự sinh sôi nảy nở mãnh liệt của thiên nhiên. Những hình ảnh này không chỉ tạo nên bức tranh mùa hè rực rỡ, tràn đầy sức sống mà còn thể hiện niềm vui sướng, phấn khởi trước cuộc sống thanh bình, yên ổn của tác giả.

câu 4. - Từ "lao xao" và "dắng dỏi" đều mang ý nghĩa miêu tả âm thanh, nhưng khác nhau ở mức độ và cảm giác mà chúng tạo ra.
- "Lao xao": Âm thanh nhẹ nhàng, êm ái, gợi lên sự yên tĩnh, thanh bình.
- "Dắng dỏi": Âm thanh mạnh mẽ, dồn dập, thể hiện sự sôi động, náo nhiệt.
- Trong bài thơ, Nguyễn Trãi sử dụng hai từ này để miêu tả khung cảnh thiên nhiên tươi đẹp, tràn đầy sức sống. "Lao xao" gợi lên không khí thanh bình, yên ả của làng quê, còn "dắng dỏi" lại thể hiện sự nhộn nhịp, vui tươi của cuộc sống thường nhật.
- Việc kết hợp hai từ này giúp tác giả tạo nên bức tranh mùa hè sinh động, hài hòa, vừa thanh bình, yên ả, vừa rộn ràng, náo nhiệt.

câu 5. Đoạn trích "Gương báu khuyên răn" nằm ở phần cuối của tác phẩm "Quốc âm thi tập", thể hiện rõ nét tâm tư, tình cảm và mong ước của Nguyễn Trãi về cuộc sống yên bình, no đủ cho nhân dân. Bức tranh thiên nhiên trong đoạn trích được miêu tả với những hình ảnh tươi đẹp, tràn đầy sức sống. Cây hoè xanh mướt, tán lá rợp bóng che mát cả một khoảng sân rộng lớn. Hoa lựu đỏ rực như những đốm lửa bùng cháy giữa khung cảnh xanh mát. Ao sen tỏa hương thơm ngát, mang đến không khí thanh tao, dịu dàng. Tất cả tạo nên một bức tranh thiên nhiên hài hòa, cân đối, gợi lên vẻ đẹp thanh bình, êm ả của làng quê Việt Nam.

Bên cạnh đó, bức tranh cũng ẩn chứa những suy tư sâu sắc của nhà thơ về cuộc sống. Hình ảnh cây hoè, hoa lựu, ao sen đều là những hình ảnh quen thuộc trong đời sống hàng ngày của người dân Việt Nam. Chúng tượng trưng cho sự sinh sôi nảy nở, cho niềm vui, hạnh phúc và sự bình yên. Qua đó, Nguyễn Trãi muốn gửi gắm thông điệp về khát vọng xây dựng một xã hội công bằng, thịnh vượng, nơi mọi người được sống trong hạnh phúc, an vui.

Ngoài ra, bức tranh còn thể hiện tấm lòng yêu nước, thương dân sâu sắc của Nguyễn Trãi. Ông luôn trăn trở, lo lắng cho vận mệnh đất nước, cho cuộc sống của nhân dân. Mong ước của ông là được cống hiến hết mình cho Tổ quốc, để mang lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho muôn dân.

Tóm lại, bức tranh thiên nhiên trong đoạn trích "Gương báu khuyên răn" là một bức tranh đẹp, giàu ý nghĩa. Nó không chỉ là một bức tranh thiên nhiên đơn thuần mà còn là một bức tranh phản ánh tâm tư, tình cảm và mong ước của Nguyễn Trãi về cuộc sống yên bình, no đủ cho nhân dân.

câu 6. Tác giả Nguyễn Trãi trong "Gương báu khuyên răn" đã bộc lộ tâm trạng đầy mâu thuẫn nhưng cũng hết sức thống nhất. Một mặt, ông muốn thoát li khỏi chốn quan trường để trở về với thiên nhiên, cây cỏ, tìm sự thanh thản trong tâm hồn. Mặt khác, ông vẫn không nguôi ngoai nỗi niềm dân nước, vẫn mong muốn được cống hiến tài năng, sức lực cho đất nước, cho nhân dân. Tâm trạng ấy được thể hiện rõ nét qua hai câu thơ cuối bài:

> Dẽ có Ngu Cầm đàn một tiếng
> Dân giàu đủ khắp đòi phương.

Hai câu thơ thể hiện khát vọng mãnh liệt của tác giả muốn được mang tài năng, sức lực ra giúp ích cho đất nước, cho nhân dân. Ông ước ao mình có được cây đàn của vua Thuấn để gảy lên khúc nhạc Nam Phong, ca ngợi cảnh thái bình thịnh trị của đất nước. Đồng thời, ông cũng mong muốn nhân dân khắp nơi đều được sống trong no đủ, hạnh phúc.

Tâm trạng của tác giả được thể hiện qua hai câu thơ trên là sự kết hợp hài hòa giữa tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống và lòng yêu nước, thương dân sâu sắc. Đó là một tâm hồn cao đẹp, đáng trân trọng.

câu 7. Quê hương là nơi chôn rau cắt rốn, là nơi ta sinh ra và lớn lên, là nơi lưu giữ những kỉ niệm đẹp đẽ nhất của cuộc đời. Tình yêu quê hương là một tình cảm thiêng liêng, cao quý, là sự gắn bó, yêu mến, tự hào của con người đối với mảnh đất chôn nhau cắt rốn. Quê hương là nơi ta được sinh ra và lớn lên trong vòng tay yêu thương của cha mẹ, ông bà, anh chị em. Nơi đây chứa đựng biết bao kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ, như những buổi chiều hè thả diều trên cánh đồng, những đêm trăng rằm ngồi nghe bà kể chuyện cổ tích,... Tình yêu quê hương bắt nguồn từ những điều giản dị, bình dị ấy. Khi trưởng thành, dù đi đâu, làm gì, ta vẫn luôn hướng về quê hương với tất cả tấm lòng. Ta nhớ về những người thân yêu, những người bạn bè, những kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ. Ta cũng tự hào về truyền thống lịch sử, văn hóa của quê hương. Tình yêu quê hương là động lực thúc đẩy ta phấn đấu, vươn lên trong cuộc sống. Nó giúp ta vượt qua mọi khó khăn, thử thách để xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh. Mỗi người cần có ý thức gìn giữ và phát huy truyền thống tốt đẹp của quê hương. Hãy chung tay xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.


ii:
Nguyễn Đình Chiểu là một nhà nho yêu nước nồng nàn, căm thù giặc sâu sắc. Thơ văn của ông đã trở thành vũ khí góp phần cổ động, thổi bùng lên ngọn lửa đấu tranh chống xâm lược, bảo vệ đất nước. Bài thơ "Chạy giặc" được tác giả viết sau khi thành Gia Định bị thực dân Pháp tấn công. Bài thơ đã tái hiện chân thực thời khắc lịch sử căng thẳng, dữ dội khi tổ quốc bị chà đạp, xâm phạm. Đồng thời bộc lộ tấm lòng yêu nước, thương dân của nhà thơ.

Bài thơ chỉ vỏn vẹn hai khổ thơ nhưng chứa đựng trong đó là biết bao nỗi niềm tâm sự của Nguyễn Đình Chiểu.

Tan chợ vừa nghe tiếng súng Tây,
Một bàn cờ thế phút sa tay.

Bằng những nét phác họa sơ khai, đơn giản nhất, bức tranh hiện thực về tội ác của kẻ thù đã được tái hiện một cách chân thực. Sau khi dứt tiếng chợ tan, giây phút yên bình, tĩnh lặng của cuộc sống thường nhật chấm dứt cũng là lúc tiếng súng Tây bắt đầu vang lên. Tiếng súng ấy giống như một lời báo hiệu cho thảm cảnh nước mất nhà tan mà nhân dân ta sắp phải đối mặt. Từ tan chợ đến phút sa tay chỉ diễn ra ngắn ngủi trong khoảng thời gian ngắn ngủi. Phút sa tay là thời khắc nhanh chóng, bất ngờ, chớp nhoáng khiến con người không thể lường trước và phòng bị. Hình ảnh mang tính biểu tượng này đã cho thấy sự tàn nhẫn, tàn bạo của quân thực dân Pháp. Chúng đã cướp đi cuộc sống ấm no, hạnh phúc của nhân dân ta một cách bất ngờ, không báo trước.

Bỏ nhà lũ trẻ lơ xơ chạy,
Mất ổ bầy chim dáo dác bay.

Trước tình cảnh đất nước rơi vào tình trạng nguy cấp, nguy hiểm cận kề, nhân dân đã phải bỏ nhà cửa, ruộng vườn để chạy giặc.<<sys>> đó là những đứa trẻ ngây thơ, non nớt; đó còn là những gia đình có người ốm, người già, phụ nữ mang thai,... tất cả đều phải bỏ lại nhà cửa để chạy giặc. Nhà thơ đã sử dụng hàng loạt các từ láy lơ xơ, dáo dác để đặc tả trạng thái hoảng loạn, xơ xác, tơi bời của lũ trẻ và đàn chim khi chạy giặc. Cảnh tượng hiện lên thật điêu tàn, xơ xác.

Bến Nghé của tiền tan bọt nước,
Đồng Nai tranh ngói nhuốm màu mây.

Từng mảnh đất quê hương lần lượt ngã xuống. Đồng Nai, Bến Nghé là những địa danh quen thuộc của mảnh đất Gia Định, nay bị quân thực dân xâm chiếm, nhuốm màu mây. Của tiền tan bọt nước, tranh ngói nhuốm màu mây là hai câu thơ đảo ngữ nhằm nhấn mạnh sự tan tác, hoang tàn của cảnh vật trước tội ác của kẻ thù. Tất cả như một dấu chấm hết cho những gì gọi là tươi đẹp, yên bình vốn có của cảnh vật, của đời sống con người.

Hỏi trang dẹp loạn rày đâu vắng,
Nỡ để dân đen mắc nạn này?

Trước hiện thực đất nước rơi vào cảnh binh đao khói lửa, nhà thơ muốn đặt ra câu hỏi đối với bậc quân tử, trang dẹp loạn - tức vua quan triều đình. Tại sao họ không xuất hiện để lãnh đạo nhân dân chống giặc, đem lại cuộc sống ấm no, yên bình cho nhân dân. Câu hỏi tu từ cuối bài vừa là lời trách móc, phê phán thái độ vô trách nhiệm của tầng lớp thống trị; vừa là tiếng kêu đau xót trước cảnh nước mất nhà tan.

Về nghệ thuật, bài thơ Chạy giặc có ngôn ngữ cô đọng, ngắn gọn, súc tính, giàu cảm xúc. Các biện pháp tu từ như đảo ngữ, liệt kê phát huy tối đa hiệu quả sử dụng. Về nội dung, bài thơ đã phản ánh hiện thực đất nước lúc bấy giờ đang chìm trong khói lửa, máu chảy, xương tan. Đồng thời thể hiện tấm lòng yêu nước thương dân sâu nặng của nhà thơ.

Như vậy, bài thơ Chạy giặc là một tác phẩm tiêu biểu phản ánh chân thực cảnh nước mất nhà tan, đồng thời thể hiện lòng yêu nước thương dân sâu nặng của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu.