Cho bài toán như sau:
Thanh AB dài 1,6 m, trọng lượng P = 60 N, được giữ nằm ngang bởi hai dây AE và HI. Người ta treo vật nặng P' = 90 N tại điểm D trên thanh AB. Các dữ kiện:
- AH = 1,2 m
- AD = 1,0 m
Yêu cầu:
a) Tính lực căng của dây HI.
b) Biết lực căng dây AE gấp 2 lần lực căng dây HI, tìm khoảng cách DD' (khi di chuyển điểm treo vật nặng từ D đến D').
---
### a) Tính lực căng dây HI
**Bước 1:** Xác định các lực tác dụng lên thanh AB:
- Trọng lực thanh: \(P = 60\,N\), tác dụng tại trung điểm AB, tức tại \( \frac{1,6}{2} = 0,8\,m \) từ A.
- Trọng lực vật treo: \(P' = 90\,N\), tác dụng tại D, cách A là \(AD = 1,0\,m\).
- Lực căng dây AE: \(T_{AE}\)
- Lực căng dây HI: \(T_{HI}\)
Do thanh nằm ngang cân bằng nên tổng mô men lực quanh một điểm bất kỳ bằng 0 và tổng lực theo chiều dọc bằng 0.
---
**Bước 2:** Lập phương trình cân bằng lực theo chiều dọc:
\[
T_{AE} + T_{HI} = P + P' = 60 + 90 = 150\,N
\]
---
**Bước 3:** Lập phương trình mô men lực quanh điểm A:
Chọn chiều quay dương là chiều thuận kim đồng hồ.
Lực gây mô men là lực căng HI và trọng lực thanh, trọng lực vật.
Khoảng cách từ A đến điểm tác dụng lực:
- Lực căng dây HI tác dụng tại H, với \(AH = 1,2\,m\).
- Trọng lực thanh tác dụng tại trung điểm 0,8 m.
- Trọng lực vật tại D, 1,0 m.
Mô men do các lực quanh A:
- Mô men do lực căng dây HI: \(-T_{HI} \times AH = -T_{HI} \times 1,2\) (vì HI treo ở đầu B, lực hướng lên, làm thanh quay ngược chiều kim đồng hồ)
- Mô men do trọng lực thanh: \(P \times 0,8 = 60 \times 0,8 = 48\) (theo chiều thuận kim đồng hồ)
- Mô men do trọng lực vật: \(P' \times 1,0 = 90 \times 1,0 = 90\) (theo chiều thuận kim đồng hồ)
Cân bằng mô men:
\[
P \times 0,8 + P' \times 1,0 - T_{HI} \times 1,2 = 0
\]
\[
48 + 90 = 1,2 T_{HI}
\]
\[
138 = 1,2 T_{HI} \Rightarrow T_{HI} = \frac{138}{1,2} = 115\,N
\]
---
**Bước 4:** Tính \(T_{AE}\):
\[
T_{AE} = 150 - T_{HI} = 150 - 115 = 35\,N
\]
---
**Kết quả câu a):**
\[
\boxed{T_{HI} = 115\,N}
\]
---
### b) Tìm khoảng cách DD' sao cho \(T_{AE} = 2 T_{HI}\)
Gọi khoảng cách từ A đến điểm D' là \(x\) (mới), hiện tại \(x = AD = 1,0\,m\).
Lúc này:
- Lực căng dây AE: \(T_{AE} = 2 T_{HI}\)
- Tổng lực vẫn là: \(T_{AE} + T_{HI} = P + P' = 150\,N\)
Từ đó:
\[
T_{AE} = 2 T_{HI} \Rightarrow 2 T_{HI} + T_{HI} = 150 \Rightarrow 3 T_{HI} = 150 \Rightarrow T_{HI} = 50\,N
\]
\[
T_{AE} = 100\,N
\]
---
Lập lại cân bằng mô men quanh A với vật treo tại D' cách A là \(x\):
\[
P \times 0,8 + P' \times x = T_{HI} \times AH = 50 \times 1,2 = 60
\]
Thay số:
\[
60 \times 0,8 + 90 \times x = 60
\]
\[
48 + 90 x = 60
\]
\[
90 x = 12 \Rightarrow x = \frac{12}{90} = 0,1333\,m
\]
---
Khoảng cách \(DD' = AD - AD' = 1,0 - 0,1333 = 0,8667\,m\)
---
**Kết quả câu b):**
\[
\boxed{DD' = 0,867\,m}
\]
---
### **Tóm tắt kết quả:**
a) Lực căng dây HI: \(T_{HI} = 115\,N\)
b) Khoảng cách di chuyển điểm treo vật từ D đến D' để \(T_{AE} = 2 T_{HI}\):
\[
DD' = 0,867\,m
\]