Thạch Lam là một tên tuổi lừng danh trong nhóm Tự lực văn đoàn, nổi tiếng với khả năng tạo ra những truyện ngắn đậm chất trữ tình, miêu tả sâu sắc thế giới nội tâm của nhân vật. Dưới Bóng Hoàng Lan là một tác phẩm xuất sắc, tiêu biểu cho phong cách dịu dàng, chân thành của ông. Trong tác phẩm này, Thạch Lam tài tình xây dựng nhân vật Thanh - một người con xa xứ trở về thăm quê hương, mang lại cho độc giả những trải nghiệm cảm xúc sâu sắc về tình yêu quê hương và những giá trị đơn giản nhưng thiêng liêng của cuộc sống.
Tác phẩm Dưới Bóng Hoàng Lan không có cốt truyện rõ ràng, mà tập trung vào dòng cảm xúc của nhân vật chính Thanh khi anh trở về thăm nhà sau một thời gian dài xa cách. Quê hương, với sự ấm áp và bình yên, mang lại cho Thanh sự bình yên và hạnh phúc. Đọc tác phẩm này, chúng ta như được đắm chìm vào không khí tĩnh lặng của buổi chiều hè, cảm nhận từng hơi thở của ngôi nhà thân yêu, và chứng kiến tình cảm gia đình ấm áp. Những tình huống nhỏ trong câu chuyện, như cuộc gặp gỡ với bà, những khoảnh khắc bên cây hoàng lan, hay tình cảm nhẹ nhàng với cô hàng xóm Nga, đều góp phần làm nên bức tranh tươi đẹp và đong đầy cảm xúc.
Qua nhân vật Thanh, chúng ta nhìn thấy một phần của chính mình, những cảm xúc và khát vọng trở về với nguồn cội. Thạch Lam khéo léo vẽ nên những khung cảnh quen thuộc, những tình huống đời thường để làm nổi bật tâm trạng của nhân vật. Tình yêu thương, lòng biết ơn và sự trân trọng là những thông điệp rõ ràng mà tác giả muốn truyền đạt qua tác phẩm này.
Câu chuyện bắt đầu bằng hình ảnh Thanh, người con xa xứ trở về thăm quê hương sau hai năm xa cách. Bước vào cánh cổng gỗ quen thuộc, anh cảm nhận được sự bình yên và hạnh phúc tràn ngập trong tâm hồn. Ngôi nhà của Thanh nằm im lìm trong con ngõ nhỏ, phủ lên bởi bóng mát của cây hoàng lan. Mỗi góc nhỏ của ngôi nhà đều chứa đựng những kỷ niệm ngọt ngào, từ chiếc giường cũ đến căn phòng nhỏ của bà. Tất cả đều gợi lên trong Thanh một cảm giác thân thuộc và ấm áp.
Trong hành trình trở về, Thanh đã trải qua nhiều cung bậc cảm xúc. Ban đầu, anh cảm thấy hồi hộp và phấn khích khi đặt chân xuống con đường quen thuộc. Nhưng sau đó, anh lại cảm thấy nghẹn họng và nước mắt dâng trào khi nhìn thấy ngôi nhà của mình. Đó là sự kết hợp giữa niềm vui đoàn tụ và nỗi nhớ nhà sâu sắc. Khi bước vào sân, anh ngửi thấy mùi lá tươi mát cắt cỏ hòa quyện với mùi hoa thơm ngát, đưa anh trở lại với những kí ức ngọt ngào của tuổi thơ.
Tình cảm của Thanh dành cho bà mình rất đặc biệt. Bà là người nuôi nấng và chăm sóc anh từ khi còn nhỏ. Bây giờ, bà đã già yếu, lưng còng, nhưng vẫn giữ nguyên vẻ hiền hậu và âu yếm. Thanh cảm thấy xúc động khi gọi bà và ôm lấy bà trong vòng tay. Anh quan sát kỹ khuôn mặt bà, nhận ra những nếp nhăn và mái tóc bạc trắng, hiểu rằng thời gian đã làm thay đổi bà. Tuy nhiên, tình yêu thương của bà vẫn nguyên vẹn, thể hiện qua những cử chỉ ân cần và lời nói nhẹ nhàng.
Khi bà nhắc nhở Thanh nghỉ ngơi, anh cảm thấy hạnh phúc và an lành. Căn nhà và khu vườn trở thành nơi trú ẩn bình yên cho Thanh, giúp anh thoát khỏi áp lực và ồn ào của cuộc sống đô thị. Trong giấc ngủ trưa, Thanh mơ màng tỉnh dậy bởi tiếng chim hót và giọng nói của Nga, cô hàng xóm. Cô mang đến cho anh một chén nước mát rượi, làm dịu đi cơn khát và mang lại cảm giác thoải mái.
Thanh và Nga cùng nhau ngồi dưới bóng cây hoàng lan, tận hưởng không khí yên bình của buổi chiều. Họ trò chuyện nhẹ nhàng, chia sẻ những kỷ niệm tuổi thơ và cảm nhận sự gần gũi, thân thiết. Tình cảm giữa họ không chỉ là hàng xóm láng giềng mà còn là mối quan hệ thân thiết, đáng quý.
Khi màn đêm buông xuống, Thanh thắp đèn và ngắm nhìn cây hoàng lan. Bóng dáng bà và Nga thấp thoáng qua những tán cây. Tâm trạng của Thanh trở nên buồn bã khi nghĩ về việc phải rời xa quê hương và người thân yêu. Cây hoàng lan trở thành biểu tượng của tình yêu thương và sự gắn bó với quê hương. Nó là nơi lưu giữ những ký ức đẹp đẽ và những tình cảm sâu sắc.
Dưới Bóng Hoàng Lan không chỉ là một câu chuyện về quê hương và tình cảm gia đình, mà còn là một tác phẩm nghệ thuật tinh tế. Thạch Lam đã khéo léo xây dựng nhân vật Thanh, một người con xa xứ, để truyền tải thông điệp về tình yêu quê hương và sự trân trọng những giá trị đơn giản của cuộc sống. Tác phẩm này là một lời ca ngợi về tình cảm gia đình, tình làng nghĩa xóm và sự quan trọng của việc giữ gìn những mối quan hệ tốt đẹp trong cuộc sống hàng ngày.